Martin Harvey / WWF

De grootste landdieren ter wereld

Elk jaar worden in Afrika duizenden olifanten gedood voor hun slagtanden.

  • Bedreigd
  • Leeft in Afrika
  • Opvallend grote oren

Afrikaanse olifant

Er leven twee soorten olifanten in Afrika, de savanneolifanten en de bosolifanten. Afrikaanse savanneolifanten zijn de grootste landdieren ter wereld. Een mannelijke olifant wordt ‘de bul’ of de stier genoemd. Hij kan wel 5 meter lang worden, is ruim 3,7 meter hoog bij de schouder en weeg zo'n 6 ton. Afrikaanse bosolifanten zijn een stuk kleiner. Hij wordt ongeveer 4 meter lang, 2,8 meter hoog en weegt tot 3 ton.

De slurf is een verlengstuk van de bovenlip en neus en wordt gebruikt voor communicatie en het hanteren of vastpakken van objecten, zoals voedsel. Afrikaanse olifanten hebben twee tegenover elkaar liggende puntjes aan het einde van hun slurf, een soort vingers, in tegenstelling tot de Aziatische olifant, die er maar één heeft. Een ander opvallend kenmerk van olifanten in Afrika is de zeer grote oren, waardoor ze overtollige warmte kunnen kwijtraken.

De slagtanden van een olifant zijn doorgegroeide snijtanden uit de bovenkaak. Ze groeien het hele leven door. Daarom hebben oude dieren soms enorm lange slagtanden. Zowel de mannetjes als vrouwtjes van de olifanten in Afrika hebben slagtanden, die ze gebruiken bij gevechten en bij het eten en graven naar water. Bosolifanten hebben rechte slagtanden en savanneolifanten hebben gebogen slagtanden. Slagtanden bestaan uit ivoor, wat veel geld waard is en wat de olifanten een belangrijk doelwit maakt voor stropers. Het ivoor van bosolifanten is dichter.

Martin Harvey / WWF

Wat is er aan de hand?

De Afrikaanse olifant is een bedreigde diersoort. De olifant heeft te kampen met verschillende bedreigingen, zoals stroperij, verdwijnend leefgebied en mens-dierconflicten. 

  • 1

    Stroperij

    Ondanks een verbod uit 1989 op de internationale handel in ivoor worden (Afrikaanse) olifanten nog steeds intensief bejaagd door stropers. In een eeuw tijd is 90% van de olifanten in Afrika verloren gegaan. Hun ivoren slagtanden zijn het meest gewild, maar hun vlees en huid worden ook verhandeld. Het ivoor wordt vaak naar Azië gesmokkeld en daar tot beeldjes en sieraden bewerkt.

    Lees verder
  • 2

    Verlies en versnippering leefgebied

    Commerciële houtkap, de aanleg van wegen en nederzettingen, maar ook plantages voor biobrandstoffen en de mijnbouw vernietigen leefgebieden en leggen afgelegen bossen open voor stropers. Armoede, gewapende conflicten en de ontheemding van mensen door burgerconflicten dragen ook bij tot verlies en versnippering van leefgebieden. Al deze factoren dwingen olifanten naar kleinere beschermde gebieden en belemmeren de vrijheid van olifanten om rond te zwerven.

    Lees verder
  • 3

    Mens-dierconflicten

    Naarmate leefgebieden kleiner worden en menselijke bevolking zich uitbreidt, komen mensen en olifanten meer met elkaar in contact. Waar boerderijen grenzen aan het leefgebied van olifanten of de migratiecorridors van olifanten blokkeren, komt schade aan gewassen en dorpen regelmatig voor. Of erger nog... Olifanten delven vaak het onderspit bij dit soort conflicten

    Lees verder

Waarom is het belangrijk om de Afrikaanse olifant te beschermen?

De aanwezigheid van Afrikaanse olifanten helpt om geschikte leefgebieden voor veel andere dier- en plantensoorten in stand te houden. Eén op de drie boomsoorten in de bossen van Centraal-Afrika heeft olifanten nodig om zijn zaden te verspreiden en te laten ontkiemen. Olifanten spelen een doorslaggevende rol bij het vormgeven van hun leefgebied vanwege de enorme impact die ze hebben op factoren zoals zoetwater en bosbedekking.

Wat doet WWF?

WWF biedt strategische en technische ondersteuning aan om de ​​toekomst van dit icoon van Afrika veilig te stellen. WWF is actief in Centraal-, Oost-, Zuid- en West-Afrika en werkt met tal van partners. Het doel is om in minstens 10 staten levensvatbare populaties van bos- en savanneolifanten te behouden. Dit doen we door projecten te ondersteunen die:

De bescherming en het beheer van olifanten verbeteren door:

  • Uitrusting en training te geven aan teams tegen stroperij.
  • De oprichting van nieuwe beschermde gebieden aan te moedigen.
  • Het beheer van bestaande beschermde gebieden te verbeteren.
  • Samen met lokale gemeenschappen programma's te ontwikkelen voor het beheer van wilde dieren waarin olifanten worden beschermd en tegelijkertijd voordelen aan de lokale bevolking worden geboden.
  • Wetenschappelijk onderzoek naar populatiegroottes.

Capaciteit opbouwen binnen staten die verspreid liggen door:

  • Regeringen te helpen bij het opstellen van strategieën voor het behoud van verbinding en grensoverschrijdende trekroutes voor olifanten.
  • Capaciteit te ontwikkelen om olifantenpopulaties te onderzoeken, te tellen en te monitoren.
  • Aansporen van de staten in het verspreidingsgebied om de wetgeving voor de bescherming van olifanten bij te werken en uit te voeren.

Illegale handel terugdringen door:

  • Trends in de illegale handel in olifantenproducten te volgen.
  • Het doen van onderzoek om gegevens over binnenlandse ivoormarkten te monitoren.
  • Samenwerken met het Wildlife Crime Initiative van WWF, TRAFFIC en de Wildlife Justice Commissie.

Conflicten tussen mensen en olifanten verminderen door:

  • Natuurbeheerders en lokale gemeenschappen te trainen in het gebruik van effectieve instrumenten zoals het gebruik van elektrische hekwerken, chilibommen en early warning systemen.
  • Het verfijnen van huidige methoden op basis van wat het beste werkt in specifieke situaties.
  • Daarnaast helpen we mensen met 'conservation agriculture', een efficiënte manier van boeren die meer opbrengt op minder grond en dus meer bos voor olifanten overlaat en conflicten vermindert.

Twee soorten olifanten in Afrika

De bosolifant (Loxodonta cyclotis) en de savanneolifant (Loxodonta africana)

WWF / Carlos Drews
Bosolifant
Bosolifant
Laura Hannusch
Savanneolifant
Savanneolifant

Gerelateerde artikelen

Afrikaanse olifanten krijgen hogere status van bedreiging op Rode Lijst

Voortaan staan de Afrikaanse savanneolifant en de bosolifant op de IUCN Rode Lijst van bedreigde diersoorten te boek als Bedreigd en Ernstig bedreigd. Onlangs besloot de African Elephant Specialist Group van IUCN na jarenlang onderzoek en debat, dat bosolifanten en savanneolifanten zoveel van elkaar verschillen dat ze twee soorten zijn. Ze werden altijd als één soort beschouwd, en die stond als Kwetsbaar op de Rode Lijst.
Meer info
Elephant Connection

Ruim baan voor olifanten

Voor de vele olifanten in de Kavango-Zambezi-regio (KAZA) in zuidelijk Afrika ziet het er gunstig uit: bij Sioma Ngwezi National Park in Zuidwest-Zambia blijkt een gebied vrije doorgang te kunnen bieden aan olifanten. Ze kunnen er vrij doorheen bewegen om van regio’s met een hoge olifantendichtheid naar streken te trekken waar meer ruimte, voedsel en water voor ze is. In een deel van Afrika waar zoveel olifanten zijn dat de natuur en mensen eronder lijden, is dat een zeer welkom bericht.

Meer info
Richard Barrett / WWF-UK

Reddingsplan grootste grensoverschrijdend natuurgebied in Afrika

Door klimaatverandering en menselijk handelen dreigt het unieke natuurgebied Kavango Zambezi in zuidelijk Afrika voorgoed verloren te gaan. African Parks, Peace Parks Foundation en het Wereld Natuur Fonds komen daarom met een reddingsplan om te voorkomen dat dit prachtige gebied verdwijnt.
Meer info
James Suter / Black Bean Productions / WWF-US

Wat kan ik doen?

De natuur heeft jouw hulp nodig

Word donateur

Help mee door de natuur structureel met ons te beschermen voor een vast bedrag per maand. Je ontvangt hierbij een leuk welkomstcadeau. Samen kunnen we werken aan een prachtige wereld vól natuur!