25 maart 2021

Afrikaanse olifanten krijgen hogere status van bedreiging op Rode Lijst

Voortaan staan de Afrikaanse savanneolifant en de bosolifant op de IUCN Rode Lijst van bedreigde diersoorten te boek als Bedreigd en Ernstig bedreigd. Onlangs besloot de African Elephant Specialist Group van IUCN na jarenlang onderzoek en debat, dat bosolifanten en savanneolifanten zoveel van elkaar verschillen dat ze twee soorten zijn. Ze werden altijd als één soort beschouwd die als Kwetsbaar op de Rode Lijst stond.

Door de  nieuwe indeling hebben allebei de soorten een eigen classificatie op de Rode Lijst gekregen: de bosolifant ernstig bedreigd, de savanneolifant bedreigd. Dit betekent dat allebei de soorten opklimmen naar een meer bedreigde status. WWF en partnerorganisatie WCS roepen dan ook op om de waakzaamheid voor de olifanten in Afrika niet te laten verslappen en de handhaving, bestrijding van stroperij en bescherming van leefgebieden op te voeren. Voor alle Afrikaanse olifanten maar zeker voor de ernstig bedreigde bosolifant.

Harder ivoor

Christiaan van der Hoeven, wildlife expert bij WWF-NL: “Deze herindeling is een belangrijk besluit, want nu wordt ook echt duidelijk dat het veel slechter gaat met de bosolifant dan met de savanneolifant en dat je gericht maatregelen kunt nemen ter bescherming van die bosolifant. Maar ook dat de landen waar ze voorkomen veel beter hun best moeten doen om stroperij tegen te gaan en de daarmee gepaard gaande corruptie moeten aanpakken.”

Het was al langer duidelijk dat bosolifanten, die maar een kwart van alle Afrikaanse olifanten uitmaken, meer bedreigd worden dan savanneolifanten. Een kenmerk van de bosolifant is dat zijn ivoor harder is dan dat van de savanneolifant. Ivoorsnijders zoals in Japan geven er de voorkeur aan omdat ze er heel precieze details in kunnen beeldhouwen.

Ivoorverbod in China

China heeft in de afgelopen jaren grote stappen gezet door zijn binnenlandse ivoormarkten te sluiten, import van ruw ivoor te verbieden en de handhaving op te voeren. Maar er moet meer gedaan worden om de vraag naar ivoor te verminderen. Het instorten van het toerisme door de coronapandemie heeft in verschillende delen van Afrika geleid tot een toename van stroperij. Dat komt omdat handhaving en toezicht niet overal meer vol te houden is door gebrek aan toeristische inkomsten. Christiaan van der Hoeven: “De ivoorhandel ligt nu op zijn gat, er is in heel 2020 slechts één inbeslagname van boven de 500 kilo geweest. Dat is bijzonder. We zien dat de prijs van ivoor enorm gedaald is. De angst is alleen dat men aan het oppotten is, wachtend op het opheffen van reisverboden.”

Ook klimaatverandering bedreigt bosolifanten

Naast de dreiging van de internationale handel in ivoor, is een opkomende bedreiging voor bosolifanten dat er minder vruchten te vinden zijn in het bos. Uit een studie die in september 2020 werd gepubliceerd, bleek dat door klimaatverandering de fruitproductie in Lope National Park in Gabon met 81% is gedaald in dertig jaar tijd (1986–2018). Dat resulteerde op zijn beurt in een afname van de lichamelijke conditie van de olifanten daar met 11% tussen 2008 en 2018.

Een onderzoek uit 2016 wees verder uit dat bosolifanten zich langzamer voortplanten en een langere generatietijd hebben (31 jaar) dan savanneolifanten. Bosolifanten beginnen op latere leeftijd aan voortplanting, en met langere intervallen tussen kalveren, dan andere olifantensoorten. Ze zijn dus kwetsbaarder voor stroperij dan hun neven op de savanne, omdat ze hun populaties niet zo snel kunnen aanvullen.

Geen tijd te verliezen

Uit de onderzoeken voor de Rode Lijst blijkt dat het aantal bosolifanten in 31 jaar tijd met 86% is gekrompen. Het aantal savanneolifanten met 60% in de laatste 50 jaar. Vanaf 2008 doken hun aantallen naar beneden door een enorme toename van de stroperij, die zijn piek beleefde in 2011. Nog steeds is stroperij de grootste bedreiging van de populaties olifanten in Afrika.

Om de dalende trend van beide Afrikaanse olifantensoorten om te buigen moeten donoren en overheden hun steun aan landen met olifanten opvoeren om ervoor te zorgen dat hun olifantenpopulaties zich stabiliseren en zelfs de kans krijgen zich te herstellen. Daarnaast is het van vitaal belang dat de internationale inspanningen om de ivoorhandel te stoppen worden geïntensiveerd, van de bron in de bossen en graslanden van Afrika tot aan de vraag op de plaats van bestemming, over de hele wereld. Met deze nieuwe Rode Lijst-indeling is er geen tijd te verliezen.

De IUCN Rode Lijst van bedreigde soorten is een informatiebron over de status van dier- en plantensoorten over de hele wereld en wordt samengesteld door deskundigen van de International Union for Conservation of Nature (IUCN) waar WWF ook lid van is. Door te laten zien welke dier- en plantsoorten het meeste risico lopen op uitsterven moedigt de Rode Lijst aan tot actie om soorten te beschermen.

Gerelateerde artikelen

Mens-dierconflicten één van de grootste bedreigingen voor wilde diersoorten

Meer info
Elephant Connection

Ruim baan voor olifanten

Voor de vele olifanten in de Kavango-Zambezi-regio (KAZA) in zuidelijk Afrika ziet het er gunstig uit: bij Sioma Ngwezi National Park in Zuidwest-Zambia blijkt een gebied vrije doorgang te kunnen bieden aan olifanten. Ze kunnen er vrij doorheen bewegen om van regio’s met een hoge olifantendichtheid naar streken te trekken waar meer ruimte, voedsel en water voor ze is. In een deel van Afrika waar zoveel olifanten zijn dat de natuur en mensen eronder lijden, is dat een zeer welkom bericht.

Meer info
Olivier Van Bogaert / WWF

In de voetsporen van de Baka

WWF-medewerker Ingeborg vertelt over haar reis naar Kameroen.
Meer info
Richard Barrett / WWF-UK

Reddingsplan grootste grensoverschrijdend natuurgebied in Afrika

Door klimaatverandering en menselijk handelen dreigt het unieke natuurgebied Kavango Zambezi in zuidelijk Afrika voorgoed verloren te gaan. African Parks, Peace Parks Foundation en het Wereld Natuur Fonds komen daarom met een reddingsplan om te voorkomen dat dit prachtige gebied verdwijnt.
Meer info
Marten van Dijl / Greenpeace

Minister Schouten ontvangt massale oproep voor Europese wet om bossen wereldwijd te beschermen

Minister Carola Schouten van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit heeft vandaag een groen hart ontvangen met ruim 80.000 oproepen voor een Europese bossenwet. De massale oproep komt van bezorgde Nederlanders die de gezamenlijke bossenpetitie van Greenpeace en het Wereld Natuur Fonds tekenden. Deze petitie spoort het kabinet aan om zich in Europa hard te maken voor een bossenwet die duurzaamheidseisen stelt aan producten als vlees, soja, palmolie en cacao die op de Europese markt worden verhandeld. Met een krachtige Europese bossenwet wordt de betrokkenheid van Europa bij ontbossing en mensenrechtenschendingen gestopt.
Meer info
Lisa Dunn / WWF

Legale ivoorhandel discussiepunt tijdens CITES

Moet de handel in ivoor weer worden toegestaan? Deze vraag werd de afgelopen dagen behandeld tijdens de bijeenkomst van CITES, het internationale verdrag dat de handel in bedreigde plant- en diersoorten reguleert.
Meer info

Blijf op de hoogte

Ontvang inspiratie, acties, duurzame tips, het laatste natuurnieuws van WWF én 10% korting in onze duurzame webshop.