Teo Lucas / Gigante Azul / WWF

VROEGER DE WALVISJACHT, NU VERVUILING EN BIJVANGST

De grootste zeezoogdieren ter wereld worden bedreigd.

  • Locatie: alle oceanen
  • Bedreigingen: bijvangst, vervuiling, scheepvaart en jacht
  • Ook in de Noordzee leven walvissen!

Wat is er aan de hand?

Jaren geleden waren de dieren het doel van de walvisjacht en werden ze massaal gedood. In die tijd zijn de aantallen walvissen drastisch gedaald en bevonden sommige walvissoorten zich op het randje van uitsterven. Sinds 1986 is de commerciële jacht op walvissen verboden, ook al negeren landen als Japan, IJsland en Noorwegen dit verbod nog steeds. Ondanks dat zijn de aantallen walvissen van sommige soorten nog steeds niet hersteld. Bijvangst, scheepvaart en verlies van leefgebieden zijn nu de grootste bedreigingen voor walvissen. Ook klimaatverandering, geluidsoverlast en plasticvervuiling bedreigen deze zachtaardige reuzen.

Waarom is het belangrijk om de walvis te beschermen?

Walvissen spelen een bijzondere rol in onze strijd tegen klimaatverandering. Ze slaan tijdens hun leven grote hoeveelheden CO2 op in lichaam. Als ze sterven nemen ze dit mee naar de bodem van de oceaan, waar het begraven blijft. Ook heeft walvispoep een belangrijke invloed op CO2 in de atmosfeer. De poep voedt namelijk fytoplankton; dit zijn kleine diertjes die CO2 opnemen en omzetten in zuurstof.  

Cat Holloway / WWF

Een paar weetjes over de walvis

  1. Walvissen worden verdeeld in twee groepen: de baleinwalvis en de tandwalvis. De baleinwalvis heeft een filter in zijn bek waardoor hij klein voedsel kan eten en de tandwalvis heeft tanden waarmee hij grotere vissen kan vangen.
  2. Bultruggen hebben een grote vetvoorraad. Daardoor hoeven ze een groot deel van het jaar niet te eten.
  3. Blauwe vinvissen zijn de grootste zoogdieren op aarde.
  4. Tandwalvissen hebben een 'meloen' in hun voorhoofd. Dit is een rond orgaan waarmee de walvissen met elkaar kunnen communiceren door middel van echolocatie. 
Bultrug boven water Cat Holloway / WWF

Bedreigingen

Walvisjacht was lang geleden de grootste bedreiging voor walvissen. De dieren werden gedood voor vrijwel hun hele lichaam, vlees, vinnen, tanden, botten, (levertraan)olie en amber. Tegenwoordig hebben veel walvissen last van de vervuiling van de oceaan en van overlast veroorzaakt door lawaai van menselijke activiteiten. Daarbij verandert hun leefomgeving door overbevissing en klimaatverandering. Die dieren komen ook vaak vast te zitten in visserijmaterialen.

Meer info
Close-up walvis oog naturepl.com / Mark Carwardine / WWF

Beschermen

We werken hard aan het verbeteren van de situatie van de walvissen. We werken op lokale en internationale schaal samen met landen en organisaties zoals de Internationale Walvisvaartcommissie, om aan te dringen op het maken en naleven van regels voor walvisbescherming. We willen bijvoorbeeld dat er langzamer wordt gevaren in gebieden waar walvissen leven om aanvaringen en scheepvaartgeluid te verminderen. Ook doen we samen met wetenschappers onderzoek naar walvissen om ze nog beter te kunnen beschermen.

Meer info
Dode schildpad op het strand Shutterstock / Nevodka / WWF

Teken voor een zee zonder plastic!

We kunnen niet langer wegkijken. Wegkijken van een zeeschildpad die stikt in een plastic zakje, van een walvis met kilo’s plastic in zijn maag en van een albatros die stukjes plastic voert aan haar jong. Om dit probleem wereldwijd aan te pakken roepen we op voor een VN-verdrag tegen plasticvervuiling.

Teken nu

De walvis

Walvissen zijn zoogdieren die in water leven. Ze hebben net als wij lucht nodig om te ademen en ze baren levende jongen - in tegenstelling tot de meeste vissen die met hun kieuwen zuurstof uit het water filteren en eitjes leggen. Je kunt walvissen herkennen aan de spuitgaten op hun kop, daar ademen ze mee.

Er bestaan veel soorten walvissen, zoals de bultrug en noordkaper. Walvisachtigen zijn in te delen in twee groepen: baleinwalvissen en tandwalvissen. Baleinwalvissen leven van dierlijk plankton, zoals krill, en kleine vissen, zoals haring. Met hun baleinen (een soort lange borstels in hun bek die werken als zeef) filteren ze de diertjes uit het water. Blauwe vinvissen kunnen per dag wel 4 ton krill wegwerken. De meeste baleinwalvissen zijn enorm groot, de bultrug kan bijvoorbeeld wel 18 meter lang worden en de blauwe vinvis is met soms wel bijna 30 meter, het allergrootste dier op aarde. Tandwalvissen, zoals dolfijnen en bruinvissen, gebruiken hun tanden om vissen, schelp- en schaaldieren of inktvis te eten. Tandwalvissen zijn over het algemeen kleiner dan baleinwalvissen. Behalve de potvis, dat is de grootste tandwalvis en deze is gemiddeld 16 meter lang. Dolfijnen zijn dus ook walvisachtigen, maar worden in een andere 'familie' gecategoriseerd.

Sommige walvissen leven graag alleen, andere het liefst in groepen. Bij dolfijnen en potvissen blijven de kleintjes van walvissen, de kalfjes, langere tijd bij hun moeder. Walvissen communiceren met elkaar door middel van geluiden onder water. Baleinwalvissen maken lange liederen van verschillende tonen en klanken die soms wel kilometers ver te horen zijn. Dolfijnen en potvissen vangen door middel van klikgeluiden hun voedsel (dit heet echolocatie). Menselijk geluid op zee (scheepsmotoren, olieboringen, heien voor windmolens) kan het gehoor van walvissen beschadigen of verstoren, waardoor het moeilijker kan zijn voor de dieren om elkaar te vinden en te communiceren en dus ook om zich voort te planten en te eten.

Richard Barrett / WWF-UK

Walvissoorten

Over de wereld vind je verschillende soorten walvissen. Sommige leven in de Noordzee, zoals de bruinvis, en sommige leven in de Noordelijke IJszee, zoals de beloega en de narwal. Lees meer over deze walvissoorten.

Waar zijn we actief?

Onze focusgebieden voor de walvis

Jeff Duerr
Oceanen over de wereld
Oceanen over de wereld
Tweederde van onze aarde bestaat uit oceaan. Duizenden zeedieren en planten leven in zee.
Global Warming Images / WWF
Noordpool
Noordpool
Het Noordpoolgebied ziet er onverwoestbaar uit, maar de natuur is heel kwetsbaar.

Resultaten en Updates

Jeffrey Bernus

Walvisexpeditie van de Caribbean Cetacean Society levert bijzondere resultaten op

De Caribbean Cetacean Society (CCS) heeft tijdens een expeditie de afgelopen weken visueel en akoestisch meer dan 2.950 zeezoogdieren van tien verschillende soorten tussen de eilanden Anguilla en Martinique bestudeerd. Zij deden dit met support van onder andere WWF.
Meer info
Barrett&MacKay / WWF-Canada

Toename scheepvaart op zee steeds groter risico voor walvissen

Scheepvaart is de afgelopen twintig jaar met 300% toegenomen en vormt wereldwijd een ernstige bedreiging voor walvissen, dolfijnen en bruinvissen. Vandaag, op Wereld Oceanen Dag, publiceert het Wereld Natuur Fonds (WWF) twee rapporten die waarschuwen voor de bedreigingen voor het onderwaterleven. Naast de grote toename, blijkt dat vaarroutes overlappen met het leefgebied van walvissen waardoor onderwatergeluid een groot probleem vormt en aanvaringen tussen schepen en walvissen vaker voorkomen.
Meer info
naturepl.com / Franco Banfi / WWF

Het dodelijkste roofdier in de zee: plastic

Het is Wereld Walvis Dag, de dag om een van de meest iconische diersoorten ter wereld te vieren. Het zijn niet alleen indrukwekkende dieren, ze zijn ook nog eens belangrijk voor ons. Ze zorgen voor een gezonde zee, helpen in de strijd tegen klimaatverandering en alleen al door naar ze te kijken wordt er flink geld met walvissen verdiend. Laten wij nu iets voor de walvis terugdoen: de plasticvervuiling stoppen. Want ook deze grote vriendelijke reuzen kunnen doodgaan door al dat plastic in zee.
Meer info
naturepl.com / Florian Graner / WWF

Opvallend veel dode bruinvissen langs Nederlandse kust

Sinds 1990 zijn er langs de Nederlandse kust meer dan 16.000 dode bruinvissen gevonden. De meeste daarvan werden door onderzoekers van de Universiteit Utrecht aangetroffen in Nederland. Soms wel 800 per jaar.
Meer info
VDOS Global / WWF-Canada

Doe mee met Wereld Oceanen Dag

Vandaag is het Wereld Oceanen Dag! En dat moet gevierd worden, want we hebben heel veel te danken aan de oceanen. Ze voorzien ons van de helft van de zuurstof die we ademen, leveren ons voedsel, maar ook ingrediënten voor medicijnen, werkgelegenheid en een prachtige en onmisbare biodiversiteit. Daarnaast absorberen ze broeikasgassen en spelen daarmee in belangrijke rol in de regulering van het klimaat. Last but not least: oceanen zijn prachtig, zowel onder als boven de zeespiegel en bieden ons met hun schoonheid de nodige inspiratie en ontspanning.
Jij kunt op Wereld Oceanen Dag (maar natuurlijk ook daarna) iets terugdoen voor de oceanen. Daarom hierbij onze tips:
Meer info
naturepl.com / SCOTLAND: The Big Picture / WWF

Dag van de Noordzee: WWF pleit voor serieuze aanpak herrie onder water

Sinds de Corona-lockdown is het ook op de Noordzee, een van de drukste zeeën ter wereld, aanzienlijk rustiger. Er is minder scheepvaart, visserij, toerisme en industrie, waar vooral het onderwater leven van profiteert. Een diersoort die daar nu wel bij vaart is de bruinvis, een kleine walvis die vooral in de Noordzee leeft. Nu er minder verstoringen zijn laten groepjes bruinvissen zich veel vaker zien.
Meer info
Richard Barrett

Wat kan ik doen?

Help vandaag al mee

Geef een eenmalige gift

Steun ons werk om de natuur te beschermen met een eenmalige gift. Kies hieronder je giftbedrag en klik op de button om daarna je gegevens in te vullen.