WWF Sabine Bos
03 februari 2021

Het is er: het Akkoord van de Noordzee!

De Tweede Kamer steunt het ‘Akkoord van de Noordzee’. Na een lange periode van overleg, onderzoek en onderhandeling kan het plan voor de toekomst van de Noordzee uitgevoerd worden. Het Akkoord gaat over drie grote thema’s: natuur, energie en voedsel. De natuur in de Noordzee is hiermee nog niet gered, maar het is wel een stap in de goede richting. De onderhandelingen vonden plaats tussen de Nederlandse overheid, sectoren zoals de scheepvaart-, visserij- en energiesector én natuur-en milieuorganisaties.

Drie hoogtepunten uit het Akkoord

  • Er komen meer gebieden waar de bodem van de zee echt met rust wordt gelaten en er komt geld voor onderzoek over hoe het mariene ecosysteem in de Noordzee precies werkt
  • Waardevolle (onderwater)natuurgebieden worden ontzien bij de locatiekeuze van windparken op zee
  • De visserijsector wordt geholpen om zich te kunnen aanpassen aan de veranderingen in de Noordzee

De Noordzeenatuur herstellen en beschermen

Het Nederlandse deel van de Noordzee is ongeveer anderhalf keer zo groot als Nederland. Het is daarmee ons grootste natuurgebied en biedt een thuis aan 220 verschillende soorten vissen. Dat lijkt misschien veel, maar uit historische bronnen blijkt dat de Noordzee vroeger veel voller zat met oesterriffen, grote vissen, haaien, roggen en zeezoogdieren dan nu het geval is. In de loop van de eeuwen is de Noordzee veranderd door verschillende oorzaken, maar vooral door de mens; mechanische visserij heeft het bodemleven kapot gemaakt, veranderd en verarmd en er is veel zeeleven weggevist. Menselijke activiteiten hebben geleid tot vervuiling, verzuring en andere bedreigingen. De Noordzee is één van de drukste zeeën ter wereld en de natuur lijdt daar flink onder. Het mooie van zeenatuur is dat het veerkrachtig is en dat het weer kan opbloeien als je het de kans, tijd en mogelijkheden geeft. Bovendien biedt een gezonde zee ook de mens meer ruimte voor medegebruik.


Toekomst voor visserij

Er is veel weerstand tegen het beschermen van stukken zee. Met name de vissers vrezen op korte termijn inkomstenverlies als ze niet meer in bepaalde natuurgebieden mogen vissen en er ook minder gebieden beschikbaar zijn door de komst van windparken op zee. In het Akkoord is 120 miljoen euro gereserveerd voor sanering en hulp voor de visserijsector, zodat ze zich aan kunnen passen aan de nieuwe situatie in de Noordzee. Hoewel een deel van de visserij ook de voordelen van het Akkoord ziet, hebben de vertegenwoordigers van de sector zich uiteindelijk teruggetrokken.

Concrete gebiedsbescherming bereikt

Dat neemt niet weg dat het noodzakelijk is dat de ecologisch waardevolle gebieden in de Noordzee nu eindelijk echt beschermd moeten worden in een netwerk van beschermde gebieden. Dat is nodig om de natuur sterk en gezond te maken, voor toekomstige generaties, en weerbaar tegen de gevolgen van klimaatverandering. Internationaal bestaat er overeenstemming onder wetenschappers dat minstens 30% van alle zeeën en oceanen beschermd moet worden tegen schadelijke activiteiten. Dat is ook het einddoel voor de Noordzee die we niet uit het oog verliezen. Dat gebeurt niet van de één op de andere dag. In het Akkoord is na intensieve onderhandeling afgesproken om in ieder geval tot de helft van die 30% te komen in de komende 9 jaar. Dat gebeurt in twee fasen: 13,7% van de Nederlandse Noordzee wordt in 2023 beschermd tegen alle vormen van bodemberoerende visserij. Deze bescherming wordt gerealiseerd in de meest waardevolle ecologische zeegebieden. In de tweede fase loopt dat op naar 15% voor 2030.

Het Rijk had vóór het Akkoord al plannen voor gebiedsbescherming, maar niet alle vormen van visserij werden uitgesloten in de natuurgebieden, waardoor de bescherming in de ogen van de natuurorganisaties te weinig natuurherstel zou opleveren. Met dit Akkoord zullen beschermde gebieden op gaan tellen tot 15% van de Nederlandse Noordzee. Zonder Akkoord zou maar 5% beschermd worden tegen alle vormen van bodemsleepnetten.


Mijlpaal in het Friese Front

In het natuurgebied Friese Front komt een zone die helemaal ‘no fisheries’ is verklaard, een gebied zo groot als 2,5 keer Texel. (1645km2.) No fisheries betekent in dit geval geen enkele vorm van visserij, ook niet hobbymatig. Dat is bijzonder, er zijn maar weinig plekken in de hele Noordzee waar helemaal niet wordt gevist, terwijl je daarmee de herstelkansen voor de natuur wel echt groter  maakt. Het Friese Front is een unieke plek waar watermassa’s samen komen en er veel voedsel naar de bodem zakt. Je vindt er veel bodemdieren, vissen, bruinvissen (kleine walvisachtigen), dwergvinvissen, grijze zeehonden en zeevogels.  

Groene energie opwekken op de Noordzee, maar wel binnen de draagkracht van de natuur

Windparken op zee zijn een belangrijk middel in de strijd tegen klimaatverandering. Het beperken van de uitstoot van broeikasgassen, maar ook het stoppen van biodiversiteitsverlies zijn belangrijke afspraken die Nederland in internationale context heeft gemaakt. Groene energie en natuurbescherming van het leven onder en boven de zeespiegel zijn beiden heel belangrijk, maar soms conflicterend. Denk aan onderwaterlawaai van heien voor vissen en zeezoogdieren, of aan de zwaaiende wieken voor trekkende vogels of vleermuizen. In het Akkoord is afgesproken dat de windparken worden gebouwd binnen de ecologische draagkracht van het ecosysteem. Zonder Akkoord was het uitgangspunt ‘zo goedkoop mogelijk’. Verder is de opzet dat alle parken natuurversterkend bouwen en dat schade aan de natuur wordt gemitigeerd of gecompenseerd. En de windparken worden bovendien in principe níet in de natuurgebieden op zee gebouwd. Dat helpt om een zo goed mogelijke balans te vinden tussen energie opwekken en natuurherstel.

Gerelateerde artikelen

WWF, Ark, onderwaterbeelden.nl

Red het rif

Helaas is het nog steeds nog geen uitzondering anno 2021: de overheid die vernietigende activiteiten toestaat in beschermde natuurgebieden. En dat terwijl we geen natuur meer mogen verliezen als we af willen van het pad van vernieling, welke door de VN als een suïcidale oorlog is bestempeld. Op zee is de situatie vaak nog erger dan op land; zo ook voor onze Noordzee waar op dit moment geen enkel gebied effectief beschermd is. Qua oppervlakte heeft minder dan een half procent (ja, echt… <0.5%) daadwerkelijk enige vorm van bescherming gekregen.
Meer info
Goofy Aquavideo WWF

Kwetsbaar schelpdierrif bij Schiermonnikoog bedreigd door geplande aardgaswinning

Op nog geen 20 kilometer boven Schiermonnikoog dreigt een uniek en net hersteld schelpdierrif te verdwijnen door aardgaswinning. Mijnbouwbedrijf ONE-Dyas is van plan pal naast het rif en midden op unieke stenenriffen een boorplatform te bouwen. Het Wereld Natuur Fonds (WWF-NL), ARK Natuurontwikkeling, de Waddenvereniging, Greenpeace, Natuurmonumenten en Vrije Horizon Schiermonnikoog hebben de handen ineengeslagen om dit te voorkomen en hebben een gezamenlijke visie geschreven waarmee het plan van tafel moet. Een boorplatform is een grote bedreiging voor de natuur en helemaal in dit unieke gebied met bedreigde leefgebieden en soorten. Gaswinning op deze plek zal vrijwel zeker het einde betekenen van het onlangs door WWF-NL en ARK herstelde schelpdierrif.
Meer info
WWF, Ark, onderwaterbeelden.nl

Eerste stap bescherming wilde oesterrif in Zeeland

Het oesterrif in de Voordelta is met ingang van 2 juni 2021 tijdelijk beschermd tegen bevissing door een wijziging van de Uitvoeringsregeling visserij. De aanwijzing als onderzoeksgebied is een kleine eerste stap in extra bescherming van deze bijzondere onderwaternatuur.
Meer info

Blijf op de hoogte

Ontvang inspiratie, acties, duurzame tips, het laatste natuurnieuws van WWF én 10% korting in onze duurzame webshop.