Floor Driessen / Bureau Waardenburg
19 maart 2021

‘s Werelds eerste oesterwieg vormt basis voor meer Noordzeenatuur

Afbreekbaar kippengaas als huls, vier houten balken als poten en honderden lege oesterschelpen om het gevaarte mee vol te stoppen. Het vergt wat knutselwerk, maar dan heb je ook wat: de eerste oesterwieg ter wereld is een feit. Deze afbreekbare ‘wieg’ vol oesterschelpen is de eerste van vele wiegen die samen een belangrijk doel dienen: de Noordzeenatuur een boost geven.

Kraamkamer voor zeedieren

De riffen die schelpdieren als platte oester en mossel op de bodem van de zee vormen, zijn letterlijk en figuurlijk het fundament van een groot deel van de Noordzeenatuur. Net als koraalriffen in tropische gebieden vormen deze zogenoemde schelpdierriffen een kraamkamer en rustgebied voor vissen en andere zeedieren. Ze zijn dan ook een ware trekpleister voor het onderwaterleven: de soortenrijkdom is er tot wel 60 procent hoger dan op nabijgelegen zandige bodems. De bodem van onze Noordzee bestond ooit voor zo’n 30 procent uit schelpdierriffen, maar door overbevissing en ziektes zijn ze inmiddels bijna allemaal verdwenen. Omdat de riffen onmisbaar zijn voor de Noordzee-natuur, zetten ARK en WWF zich sinds 2015 in voor het terugbrengen ervan.

Van schelp naar rif

Dit doen we onder meer door gekweekte oesterlarfjes op lege oesterschelpen te laten hechten. De schelpen met daarop de larfjes – spatjes genoemd – plaatsen we vervolgens in zee. Hiermee bootsen we een natuurlijk proces na: ook de in zee rondzwevende oesterlarfjes vinden in bestaande oesterschelpen de stevige, vaste ondergrond die ze nodig hebben om zich aan te hechten. Zo vormen oesterschelpen de basis voor de volgende generatie oesters. De oesterlarfjes ontwikkelen op den duur zelf een schelp. Zo ontstaat uiteindelijk een groot, zichzelf in stand houdend schelpdierrif waar vissen en andere dieren als krabben, inktvissen, anemonen en sponzen van profiteren. Bovendien filteren de riffen het zeewater en zorgen ze voor bodemstabiliteit. Ze dragen zo bij aan een gezonde en rijke Noordzee.


Geen schoonheidsprijs, wel effectief

Deze manier van schelpdierriffen ‘kickstarten’ vraagt om behoorlijk wat handelingen: we zamelen lege oesterschelpen in bij restaurants, laten ze een tijdlang buiten om schoon te worden, bieden ze daarna in de kwekerij aan de oesterlarfjes aan, plaatsen ze in de Noordzee en monitoren vervolgens jarenlang het groeiproces. In hun zoektocht naar het vergemakkelijken van dit proces kwamen ARK en ecologisch adviesbureau Bureau Waardenburg tot het idee van de oesterwieg. De wieg dient als vervoersmiddel en biedt in ieder van deze stadia de juiste voorwaarden.

Door de open constructie van het gaas krijgen de zon en de wind bijvoorbeeld goed vat op de lege schelpen, waardoor ze op een natuurlijke manier schoon worden. Later, in de oesterkwekerij, kan de wieg in zijn geheel in de bak met oesterlarfjes, zodat deze zich aan de lege schelpen kunnen hechten. Eenmaal in zee biedt het de jonge schelpdiertjes bescherming tegen predatoren. Ook voorkomt de constructie dat de schelpen wegspoelen, waardoor ze beschadigd raken of onvindbaar worden voor monitoring. ‘De wieg verdient dan misschien wel niet de schoonheidsprijs’, geeft projectmedewerker en maker Ernst Schrijver lachend toe, ‘maar effectief is-ie hopelijk wel.’

Bij de productie van de oesterwiegen wordt bovendien rekening gehouden met materialen. Schrijver: ‘Deze moeten natuurlijk geen negatieve impact hebben op de natuur. Daarom hebben we gekozen voor materialen die vanzelf vergaan als hout en afbreekbaar kippengaas.’

De eerste van velen

Het blijft niet bij deze eerste wieg: de komende maanden wordt samen met studenten gewerkt aan nog veel meer wiegen. In totaal moeten er zo’n 50 stuks komen. Deze zomer worden de eerste exemplaren geplaatst in de Noordzee, in de Voordelta voor de Brouwersdam.

MaartenFilms
Lees meer over ons project 'Helpen met schelpen'
Lees meer over ons project 'Helpen met schelpen'
WWF / ARK / Onderwaterbeelden.nl
Lees meer over ons werk om de Noordzee te herstellen
Lees meer over ons werk om de Noordzee te herstellen

Gerelateerde artikelen

WWF, Ark, onderwaterbeelden.nl

Red het rif

Helaas is het nog steeds nog geen uitzondering anno 2021: de overheid die vernietigende activiteiten toestaat in beschermde natuurgebieden. En dat terwijl we geen natuur meer mogen verliezen als we af willen van het pad van vernieling, welke door de VN als een suïcidale oorlog is bestempeld. Op zee is de situatie vaak nog erger dan op land; zo ook voor onze Noordzee waar op dit moment geen enkel gebied effectief beschermd is. Qua oppervlakte heeft minder dan een half procent (ja, echt… <0.5%) daadwerkelijk enige vorm van bescherming gekregen.
Meer info
Goofy Aquavideo WWF

Kwetsbaar schelpdierrif bij Schiermonnikoog bedreigd door geplande aardgaswinning

Op nog geen 20 kilometer boven Schiermonnikoog dreigt een uniek en net hersteld schelpdierrif te verdwijnen door aardgaswinning. Mijnbouwbedrijf ONE-Dyas is van plan pal naast het rif en midden op unieke stenenriffen een boorplatform te bouwen. Het Wereld Natuur Fonds (WWF-NL), ARK Natuurontwikkeling, de Waddenvereniging, Greenpeace, Natuurmonumenten en Vrije Horizon Schiermonnikoog hebben de handen ineengeslagen om dit te voorkomen en hebben een gezamenlijke visie geschreven waarmee het plan van tafel moet. Een boorplatform is een grote bedreiging voor de natuur en helemaal in dit unieke gebied met bedreigde leefgebieden en soorten. Gaswinning op deze plek zal vrijwel zeker het einde betekenen van het onlangs door WWF-NL en ARK herstelde schelpdierrif.
Meer info
WWF, Ark, onderwaterbeelden.nl

Eerste stap bescherming wilde oesterrif in Zeeland

Het oesterrif in de Voordelta is met ingang van 2 juni 2021 tijdelijk beschermd tegen bevissing door een wijziging van de Uitvoeringsregeling visserij. De aanwijzing als onderzoeksgebied is een kleine eerste stap in extra bescherming van deze bijzondere onderwaternatuur.
Meer info

Blijf op de hoogte

Ontvang inspiratie, acties, duurzame tips, het laatste natuurnieuws van WWF én 10% korting in onze duurzame webshop.