Spraakwater

Hoogwaterveiligheid en rivierbossen

Kunnen we kappen met kappen?

Bekijk de webinar

Het gebied tussen een rivier en een dijk wordt een uiterwaard genoemd. Slechts 2% van de Nederlandse uiterwaarden is rivierbos, ook wel ooibos genoemd. Voor herstel van de internationale natuurwaarden langs de rivieren zijn duizenden hectare extra ooibos nodig. Het voortbestaan van verschillende soorten dieren en planten in Nederland is hiervan afhankelijk. Ooibossen dragen niet alleen bij aan de biodiversiteit, maar ook aan het tegengaan van klimaatverandering, omdat ze CO2 opslaan en dijken bescherming bieden tegen golven.

Kappen met onnodig kappen van rivierbossen

In de uiterwaarden mogen ooibossen niet natuurlijk ontwikkelen, omdat ze enige opstuwing van doorstromend water veroorzaken. Bij hoog water moet het rivierwater zo snel mogelijk afgevoerd worden naar zee en worden bossen en andere opgaande begroeiing gezien als veiligheidsrisico. Uit onderzoek van WWF, Flows en Stroming, uitgevoerd door HKV, blijkt dat het mogelijk is om duizenden hectaren rivierbos natuurlijk te laten ontwikkelen door overruimte te creëren in dijkversterkingsprojecten.

Maak rivierdijken wat sterker voor duizenden hectaren ooibos

De komende 30 jaar gaat 600 kilometer rivierdijk op de schop in het Hoogwaterbeschermingsprogramma. Door bepaalde rivierdijken net wat sterker te maken, ontstaat ruimte voor ooibossen. Het onderzoek laat zien dat dit kan tegen lage meerkosten (gemiddeld 2% meerkosten voor 10 cm opstuwing). Deze ‘verticale ruimte voor de rivier’ is een nieuwe bouwsteen naast het ruimschoots bewezen Ruimte voor de rivier, waarbij door dijkterugleggingen en het aanleggen van nevengeulen de waterveiligheid wordt vergroot.

Oproep aan de ministeries van IenW en LNV

WWF vraagt de ministeries van Infrastructuur en Waterstaat en van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit om gezamenlijk de dijktrajecten in beeld te brengen die op korte termijn worden versterkt en waar gemakkelijk en goedkoop ruimte voor ooibos te realiseren is door de dijk net wat sterker te maken. De beperkte meerkosten kunnen gefinancierd worden vanuit bijvoorbeeld de Nationale Bossenstrategie, de Programmatische Aanpak Grote Wateren of Programma Natuur. In de praktijk betekent dit dat de beleidslijn en vegetatielegger voor uiterwaardenbeheer moet worden aangepast.

Daarnaast vraagt WWF de ministeries en regio’s om in het Integraal Rivier Management Programma te kiezen voor rivierverruimende maatregelen, omdat hiermee de meeste meerwaarde voor natuur, economie en leefomgeving behaald wordt.  Plan Ruimte voor Levende Rivieren laat zien hoe deze drie in het Nederlandse rivierengebied hand in hand kunnen gaan.

SpraakWater Webinar

In onderstaande fragmenten uit het WWF SpraakWater webinar ‘Sterke dijken voor hoge biodiversiteit’ gaan we in gesprek met Alphons van Winden (directeur Bureau Stroming), Matthijs Kok (hoogleraar waterveiligheid TU Delft) en Liesbeth Bakker (buitengewoon hoogleraar rewilding ecology en verbonden aan het Nederlands Instituut voor Ecologie) over verticale ruimte voor de rivier. Een animatie en meer informatie vindt u hier: Verticale Ruimte voor de Rivier.

Sterke dijken voor hoge biodiversiteit

Volg meer van onze webinars:

binnenvaartschip op de rivier de lek

Rivieren

Zijn levende rivieren ook bevaarbaar?

Lees meer
Deltawerken

Dubbele dijken

Hoe meer dijken, hoe beter?

Lees meer

Updates & Meer informatie

Brent Stirton / Getty Images

Meer dan 260.000 kilometer vrij stromende rivieren in gevaar door waterkrachtcentrales

Een nieuw onderzoek gepubliceerd in het tijdschrift Global Sustainability stelt voor het eerst vast dat meer dan 260.000 kilometer vrij stromende rivieren gevaar lopen door de plannen voor nieuwe waterkrachtcentrales. Iconische rivieren zoals de Amazone, Congo en Salween worden opgeknipt door deze ontwikkelingen.
Meer info
Twan Teunissen ARK Natuurontwikkeling

Maak véél meer ruimte voor het water met natuurontwikkeling, dat verdient zich dubbel en dwars terug!

Klimaatverandering met hevigere regenbuien, hogere afvoeren in de rivieren en stijgende zeespiegel. We zagen vorige week de gevolgen hiervan in Nederland, Duitsland en België. Nederland wapent zich ook wel tegen deze toenemende dreigingen. Maar doen we dat wel genoeg?
Meer info
Maico van Barneveld - DeFotoblogger.nl

Maak natuur bondgenoot

Deze week schreef demissionair minister Cora van Nieuwenhuizen in een brief aan de Tweede Kamer dat wat haar betreft ‘ruimtelijke kwaliteit’ en de ‘wateropgave’ meer met elkaar verbonden moeten worden. Dit signaal komt wat mij betreft geen dag te vroeg.
Meer info
DeFotoblogger / Maico Barneveld

Natuurorganisaties waarschuwen: laatste kans voor halen Europese waterdoelen

Landelijke natuurorganisaties maken zich ernstig zorgen over kwaliteit én kwantiteit van het Nederlandse oppervlakte- en grondwater. Volgens internationale afspraken (Kaderrichtlijn Water) moet het Nederlandse water in 2027 schoon en gezond zijn. Dat gaat met het huidige beleid en tempo van uitvoeren niet lukken volgens de organisaties.
Meer info

WWF-rapport concludeert: enorm potentieel voor rivierherstel door het verwijderen van barrières in Europa en Nederland

Europese rivieren staan vol met meer dan een miljoen barrières. Het gaat hierbij om barrières zoals dammen en stuwen die blokkades vormen voor migrerende vissen zoals zalm en steur. Uit een nieuwe studie van het Wereld Natuur Fonds blijkt dat als de onderzochte barrières met een goede potentie voor natuurherstel worden weggehaald, er bijna 50.000 kilometer aan rivieren in Europa weer vrij stromend worden. Ook in Nederland zijn mogelijkheden voor rivierherstel. Het rapport ‘The potential of barrier removal to reconnect Europe’s rivers’ analyseert een steekproef van 30.000 barrières, zoals dammen en stuwen, op grote en middelgrote rivieren in Europa en beoordeelt hun potentieel om rivieren weer met elkaar te verbinden.
Meer info

Gaat het snel genoeg?

We zijn al te laat om klimaatverandering helemaal te voorkomen. We moeten ons en ons landschap er op aanpassen. Een complexe zaak die nu om keuzes vraagt.
Meer info