Alamy

Niet alle dolfijnen leven in de zee

De rivierdolfijn wordt ernstig bedreigd door dammen, visserij, vervuiling, en verkleining van leefgebieden

  • In de rivieren van Zuid-Amerika en Azië vind je soms een dier dat je er misschien niet zou verwachten: de dolfijn!
  • Rivierdolfijnen behoren tot de oudste diersoorten op aarde

De rivierdolfijn

De rivierdolfijnen leven in een aantal grote rivieren in Azië en Zuid-Amerika. Rivierdolfijnen zijn veel minder bekend dan hun naaste verwanten, de dolfijnen die in zee leven. Rivierdolfijnen zijn lastiger te zien dan de zee-soorten omdat ze zoveel tijd onder (troebel) water doorbrengen en omdat er steeds minder zijn. Net als andere dolfijnen ademen ze lucht in en hebben longen. 

Rivierdolfijnen zijn 13 maanden zwanger en de moeder voedt het kalf onder water voor ongeveer 2 jaar. Deze lange borstvoedingsperiode maakt de band tussen moeder en kind heel speciaal, maar het zorgt er ook voor dat rivierdolfijnen zich maar eens in de drie tot vijf jaar voortplanten. Dit maakt ze kwetsbaar voor uitsterven als de druk van buitenaf groot is.

In de Amazone

De Amazone rivierdolfijn is een intelligent, speels en vriendelijk dier, dat lijkt te grijnzen als hij enthousiast wordt. Hij maakt fluitende en klikkende geluiden door zijn spuitgat om onder water te communiceren en om zijn prooien en soortgenoten te detecteren gebruikt hij echolocatie, net als vleermuizen. Als de Amazone rivierdolfijn ouder wordt, verander hij langzaam van kleur, van grijs naar roze. Ook gedrag en zonlicht beïnvloeden zijn kleur: soms worden ze zo roze als een flamingo.

In de Amazone zijn overstromingen heel belangrijk: in de regenperiode trekken de dolfijnen het dan overstroomde bos in, om zich voort te planten en hun kleintjes op te voeden. Door zijn wendbare nek kan de Amazone rivierdolfijn tussen de boomwortels door zwemmen, en zo de lekkerste visjes bereiken. 

naturepl.com / Todd Pusser / WWF

Helaas gaat het niet goed met de rivierdolfijnen. De subsoort de Chinese vlagdolfijn is in 2013 uitgestorven.

Wat is er aan de hand?

Rivierdolfijnen behoren tot de meeste bedreigde diersoorten ter wereld. Dat komt omdat iedere soort in z’n eigen specifieke rivier leeft, en die leefgebieden onder grote druk staan. Zo leefde in de Yangtze-rivier in China ooit de Chinese vlagdolfijn. Die is sinds 2007 uitgestorven. Vroeger leefden er verschillende soorten rivierdolfijnen, maar nu zijn er nog maar vijf soorten over, die in Azië en Zuid-Amerika leven.

Waarom is het belangrijk om de rivierdolfijn te beschermen?

De rivierdolfijn speelt een belangrijke rol in het onderwaterleven. Hij is een roofdier en zorgt ervoor dat diverse soorten vis in balans blijven. Het dier is ook een uitstekende indicator voor de gezondheid van de rivier. Als de rivier te vervuild, te versnipperd of overbevist is, kan de rivierdolfijn er niet goed overleven.

Meridith Kohut / WWF-US

Waardoor wordt de rivierdolfijn bedreigd?

  • 1

    Vervuiling en verstoring

    De rivieren waarin de dolfijnen leven zijn vervuild. In het Amazonegebied spoelt bijvoorbeeld kwik in de rivier, dat in de illegale goudwinning wordt gebruikt. Alle recent onderzochte rivierdolfijnen hebben verhoogde hoeveelheden kwik in hun lijf: dat is giftig en tast de hersenen aan. Dat geldt ook voor de vissen en de mensen die vis eten. Ook het toegenomen scheepvaartverkeer op rivieren zoals de Ganges en de Yangtze vormt een probleem. Rivierdolfijnen gebruiken echolocatie en communiceren met geluid, en door de herrie van de motoren kunnen ze elkaar niet goed meer horen. Ze raken ook regelmatig gewond door botsingen met boten.

  • 2

    Verkleining van leefgebieden

    Dammen, kanalen en inpoldering van uiterwaarden zorgen ervoor dat het leefgebied van rivierdolfijnen steeds kleiner wordt. Verschillende groepen raken geïsoleerd omdat ze niet verder kunnen zwemmen en kunnen daardoor ook lastiger aan voedsel komen. Het leefgebied van rivierdolfijn is in Azië tot wel 70% afgenomen!

  • 3

    Visserij

    Visserij zorgt ervoor dat er minder garnalen en vis voor de rivierdolfijnen als voedsel overblijft. Ook raken veel dolfijnen per ongeluk verstrikt in de netten van de vissers en overlijden hierdoor. In Zuid-Amerika wordt de rivierdolfijn zelfs gevangen om als lokaas te dienen om vis mee te vangen voor de commerciële markt: de schatting is dat er hierdoor per jaar duizenden Amazone rivierdolfijnen sterven.

Wat doet WWF?

WWF werkt hard om de rivierdolfijn te beschermen. Door samen te werken met lokale bevolking, het bedrijfsleven en beleidsmakers kunnen oplossingen bedacht worden om de gezondheid van de rivier te verbeteren. Door de dolfijnen te monitoren kunnen we zien welke gebieden het belangrijkst zijn. Hier kan dan bijvoorbeeld voorkomen worden dat er nog een dam wordt gebouwd die hun leefgebied nog verder zou inperken.

Samen met de lokale bewoners ontwikkelen we een methode om te voorkomen dat dolfijnen per ongeluk in vissersnetten terechtkomen en verdrinken. Door middel van ‘pingers’ zenden we een hoog geluid uit dat dolfijnen irritant vinden, en waardoor ze afstand houden tot het net.

Tagging van rivierdolfijnen

De Amazone is ongelofelijk groot, en we weten dan ook niet precies waar dolfijnen leven. Om een goed beeld te krijgen van hoeveel rivierdolfijnen er nog zijn, waar ze het liefste zwemmen en hoe ze zich gedragen, werken we met drones, e-DNA technieken en met satelliet 'tags'. Deze laatste methode vertelt ons dat rivierdolfijnen soms wel 330 kilometer zwemmen, naar de plekken (veelal beschermde natuurgebieden) waar de meeste vis zit! En dat leert ons weer: natuurbescherming heeft écht zin.

Deze foto's laten zien hoe de rivierdolfijnen onderzocht en getagd worden.

 

Meer weten?

Dolfijnsoorten
Dolfijnsoorten
Lees meer over de verwanten van de rivierdolfijn, die in de zee leven!
De Amazone
De Amazone
Lees meer over het leefgebied van de Amazone rivierdolfijn

Gerelateerde artikelen

Steun voor actieplan om rivierdolfijnen in Zuid-Amerika te beschermen

De Internationale Walvisvaart Commissie (IWC) heeft het actieplan voor betere bescherming voor rivierdolfijnen in de Amazone, Orinoco, Tocantins en Araguaia rivieren goedgekeurd.
Meer info

Waterkrachtcentrales in Mekong-rivier van de baan

Fantastisch nieuws! De Cambodjaanse regering heeft de plannen voor de bouw van 2 waterkrachtdammen geannuleerd en kondigde aan dat het de komende tien jaar geen nieuwe waterkrachtdammen zal bouwen in de Mekong-rivier.
Meer info

Satellietzenders laten bedreigingen voor rivierdolfijnen zien

Rivierdolfijnen in de Amazone worden steeds meer bedreigd door dammen en door met kwik vervuilde rivieren. Dat blijkt uit een groot onderzoek met satellietzenders dat vandaag – op Wereld Rivierdolfijnen Dag – bekend is gemaakt.
Meer info

Nieuwe status voor roze rivierdolfijn op Rode Lijst: bedreigd

Na 10 jaar keert de Inia geoffrensis, beter bekend als de roze rivierdolfijn uit de Amazone, terug op de Rode Lijst van de IUCN. Deze keer, onder de categorie ‘bedreigd’.
Meer info

Kwik: onzichtbare bedreiging Amazone

Er dreigt een nieuw, onzichtbaar gevaar voor de Amazone. De rivieren in de Amazone worden steeds meer vervuild door kwik, stelt een nieuw WWF-rapport Healthy Riviers, Healthy People.
Meer info

Rivierdolfijnen in Peru voor het eerst voorzien van zender

Voor alles is een eerste keer en afgelopen week was dat voor roze rivierdolfijnen in Peru het krijgen van satellietzenders. Een team van biologen, dierenartsen en geografen ging het Noordelijke Amazonegebied in, om de rivierdolfijnen te ‘taggen’.
Meer info
WWF-Brazil / Adriano Gambarini

Wat kan ik doen?

De natuur heeft jouw hulp nodig

Word donateur

Help mee door de natuur structureel met ons te beschermen voor een vast bedrag per maand. Je ontvangt hierbij een leuk welkomstcadeau. Samen kunnen we werken aan een prachtige wereld vól natuur!