WWF / Vincent Kneefel

De grootste vis ter wereld

Grote vriendelijke reus: de walvishaai

  • Status: Bedreigd
  • Elke walvishaai heeft z’n eigen stippenpatroon, net zo uniek als een vingerafdruk
  • Hij kan wel 12 meter lang worden, dit is net zo groot als een OV-bus!

De walvishaai

Ook al is deze haai gemiddeld 12 meter lang, ze vormen geen gevaar voor mensen. Het zijn namelijk vissen die via een filter plankton eten en ze hebben geen grote tanden om andere vissen of dieren mee te eten. Hun grote mond staat open wanneer ze rondzwemmen in de oceaan, om veel water op te vangen waar de kleine plankton in leeft. In een uur kan er wel 6000 liter water door hun kieuwen spoelen.

Walvishaaien maken verre reizen en migreren grote afstanden om eten te vinden. Walvishaaien zwemmen bijvoorbeeld elk jaar van de Galapagos eilanden via de Stille Oceaan naar de kust van Ecuador en Peru. Ecuador is een belangrijk gebied voor de walvishaai; in een recent onderzoek was 90% van de onderzochte walvishaaien in die regio zwanger. De haaien zwemmen vooral in gematigde en tropische gedeeltes van de oceaan. Ze zwemmen niet erg snel, hun gemiddelde snelheid ligt rond de 5 kilometer per uur.

Het zijn makkelijk herkenbare dieren. Door de witte stippen op hun grijze huid en hun grootte zijn ze erg populair onder snorkelaars en duikers. De walvishaaien bevinden zich ook regelmatig rond de oppervlakte van het water, ook al kunnen ze ook duiken tot 1000 meter diepte.

Jürgen Freund / WWF

Wat is er aan de hand?

Walvishaaien leveren veel geld op op internationale markten. De vraag naar hun waardevolle vlees, vinnen en oliën zorgt ervoor dat ze erg gewild zijn in de handel en dat betekent dat er nog veel op deze vissoort gejaagd wordt.

De dieren ondervinden ook moeilijkheden doordat ze erg populair zijn bij toeristen. Walvishaaien voeden graag in grote groepen, wat voor toeristen indrukwekkend is om te zien. Grote groepen snorkelaars en duikers zwemmen stukken met de dieren mee. Hun voedingspatronen worden hierdoor in de war geschopt, want het stoort de dieren en hun prooien.

Waarom is het belangrijk om de walvishaai te beschermen?

Deze rustige reus van de zee zwemt graag verre afstanden naar plekken overal ter wereld, op zoek naar plankton. Plekken waar walvishaaien regelmatig komen tonen aan waar veel plankton aanwezig is en waar de oceaan in goede gezondheid verkeert. Deze grootste vis van de zee is een bijzondere diersoort, hij kan wel 150 jaar overleven en leeft ook al heel lang op onze planeet: WWF wil dit mooie dier graag behouden en beschermen.

WWF / Vincent Kneefel

Waardoor wordt de walvishaai bedreigd?

  • 1

    Snorkelende toeristen

    Zwemmen tussen de walvishaaien is een populaire bezigheid onder toeristen. Snorkelend kun je deze dieren al zien, omdat ze zich regelmatig aan de oppervlakte van heldere wateren bevinden. Het is echter op sommige plekken een probleem geworden, omdat dit het natuurlijke gedrag van de dieren kan verstoren. Regelmatig zorgen toeristische organisaties ervoor dat de walvishaaien op een bepaalde plek zijn doordat ze de dieren eten geven. Vaak proberen de toeristen de dieren aan te raken, wat ze in de war en soms ook ziek kan maken.

  • 2

    Jacht

    Het vlees en de vinnen van de walvishaai worden in sommige delen van de wereld gezien als een delicatesse en worden gebruikt in o.a. haaienvinnensoep. Het levert veel geld op en de vraag is groot. Walvishaaien zijn dus nog een doel van de visserij, vooral in plekken waar de visserij op zee slecht gereguleerd wordt.

  • 3

    Verstoring door scheepvaart

    Vele factoren hebben het leefgebied van de walvishaai veranderd. Toeristen gaan in boten op zoek naar de dieren, om toe te kijken hoe de dieren zich voeden. Geluid en vervuiling van deze boten en andere scheepvaart verstoort het gedrag van de dieren. Ze komen ook regelmatig in botsing met de boten, omdat ze zich vaak aan de oppervlakte van het water bevinden.

  • 4

    Vervuiling van de oceaan

    De oceaan is vervuild door afval van mensen dat terecht komt in het leefgebied van zeedieren. Plastic tasjes, flesjes, blikjes en nog veel meer drijft er rond. Omdat walvishaaien vooral aan de oppervlakte eten, waar ook veel plastic soep te vinden is, krijgen ze dit afval binnen. Walvishaaien worden hierdoor vergiftigd als ze dit per ongeluk opeten, doordat ze hun enorme mond openen voor plankton. Ze kunnen dit moeilijk uitspugen en zo kunnen ze erin stikken. Ook raken ze verstrikt in visnetten en -lijnen en kunnen daardoor sterven.

Wat doet WWF?

WWF doet onderzoek naar de gewoontes van walvishaaien en probeert zo meer te weten te komen over de leefwijze van de dieren. Dit gebeurt door middel van satelliet-tags zodat we ze kunnen volgen, sonar apparaten en digitale camera’s. Met de vergaarde informatie kunnen we beter inzien hoe de dieren het best beschermd kunnen worden. Sinds 2007 zijn er bijvoorbeeld 458 individuele walvishaaien geïdentificeerd in de Filipijnen. Walvishaaien zijn goed te identificeren. Door hun unieke patronen van vlekken en strepen, hebben ze ieder een eigen uiterlijk.

De vervuiling in de oceanen is een grote bedreiging voor veel zeedieren. WWF probeert ervoor te zorgen dat onze oceanen minder vervuilen en dat de dieren die er leven minder problemen ervaren. We werken bijvoorbeeld aan een initiatief dat steden bewuster laat omgaan met hun plastic afval. Ook proberen we het plasticprobleem bij de bron aan te pakken; we pleiten voor een internationaal VN-verdrag om plastic producten te verminderen.

In samenwerking met lokale toeristenorganisaties werkt WWF in de Filipijnen, Indonesië en Mexico aan de bescherming van de walvishaai. Het toerisme is erg belangrijk voor de lokale bevolking, omdat activiteiten zoals snorkelen met walvishaaien veel geld opleveren. Door goed om te gaan met toeristen kan dit prachtige dier beter beschermd worden.

Meer weten?

Haaiensoorten
Haaiensoorten
Lees meer over de verwanten van de walvishaai, zoals bijvoorbeeld de witte haai.
Oceanen
Oceanen
Lees meer over deze mooie, maar kwetsbare onderwaterwereld.

Gerelateerde artikelen

'Een plastic tasje kan een walvishaai al doden'

Het verhaal kwam hij tegen op een Maleisische website. Een walvishaai overlijdt door één plastic tasje te hebben gegeten. Auke-Florian Hiemstra, bioloog en columnist, had een paar jaar geleden nog met deze gigantische dieren gesnorkeld. De haai was verhongerd nadat hij een plastic tasje gegeten had. “Elk stuk plastic dat niet in de natuur terecht komt, kan dus het verschil maken.”
Meer info

Duiken in de plastic soep

WWF's oceanenexpert Vincent Kneefel zwemt met manta's.
Meer info

Import van haaienvinnen in Hong Kong is met 50% gedaald

Het Wereld Natuur Fonds vraagt het publiek in Hong Kong al meer dan tien jaar om te stoppen met het eten van haaienvinnen. En de laatste tijd zien we veelbelovende resultaten: de invoer van haaienvinnen in Hongkong vertoont sinds 2007 een aanzienlijke daling.
Meer info
Antonio Busiello / WWF-US

Wat kan ik doen?

De natuur heeft jouw hulp nodig

Word donateur

Help mee door de natuur structureel met ons te beschermen voor een vast bedrag per maand. Samen kunnen we werken aan een prachtige wereld vól natuur!