Philip Li
21 juni 2019

Neusaap in het gedrang

De neusaap is een unieke en ernstig bedreigde diersoort die relatief weinig aandacht van natuurbeschermers krijgt. WWF gaat de komende jaren de Nederlandse stichting Cross Nature helpen bij haar inzet voor de aap-met-de-grote-neus. De aap is vernoemd naar de vroegere Nederlandse kolonisators (die ook zo’n grote neus zouden hebben): neusaap wordt op Borneo wel orang-belanda, Nederlander, genoemd.

De neusaap in het kort

Neusapen zijn uitsluitend op het eiland Borneo te vinden. Ze hebben een lange staart, een bolle buik en zwemvliezen tussen de tenen. 

Vooral de augurkvormige neus van een volwassen neusaapman is imposant. De grote neus dient om indruk te maken op rivalen en op vrouwtjes. Neusapen verdedigen hun groep fel tegen indringers. Daarbij slaken ze een toeterend gebrul. De neus die gewoonlijk slap naar beneden hangt, staat bij het schreeuwen recht vooruit. Waarschijnlijk versterkt hij ook het geluid. Neusapen leven altijd in de buurt van water. Met name in de mangrovebossen aan de kust, maar ook wel in moeras- en rivierbossen verder landinwaarts. Het zijn uitstekende zwemmers. Er zijn exemplaren 'opgevist' die zich kilometers ver op zee bevonden.

Stille verdwijning leefgebied

De grootste bedreigingen voor neusapen zijn de jacht voor bushmeat maar vooral ook de onopgemerkte vernietiging van de leefgebieden. De neusaap stelt specifieke eisen aan zijn omgeving en kan daarom niet overal leven. Om dat verlies van zijn leefgebied tegen te gaan is er veel data over de neusaap verzameld. Daarna zijn richtlijnen opgesteld voor het beheer van de overgebleven leefgebieden voor de managers van plantages of bossen en de lokale bevolking.


Buren van de orang-oetan

De leefgebieden van orang-oetans en neusapen grenzen min of meer aan elkaar, met een kleine overlap in de veen- en moerasbossen. Orang-oetans gaan zo goed als nooit de mangroves in. Ze overnachten ook niet in de bomen naast de rivieren zoals neusapen dat doen. Tussen de twee apen is daardoor nauwelijks sprake van concurrentie om voedsel.

Dit komt ook omdat neusapen geen rijp fruit kunnen eten. Daarmee heeft de neusaap een unieke rol in het ecosysteem. Hij eet vooral jonge bladeren en onrijp fruit waarvan de zaden niet zullen ontkiemen. Een neusaap verspreidt in tegenstelling tot de orang-oetan dus geen vruchtbare zaden in zijn uitwerpselen. Zo worden de voedselboomsoorten (die over het algemeen uitbundig voorkomen) in toom gehouden en krijgen andere soorten planten en bomen meer kansen om te groeien en ontstaat er dus een grotere diversiteit.

De samenwerking van WWF met de stichting Cross Nature voor de neusaap op Borneo begint in juli 2019.

Gerelateerde artikelen

Recordlading soja in haven Amsterdam toont noodzaak Europese bossenwet

In de haven van Amsterdam is een schip uit Brazilië aangekomen met aan boord een van de grootste soja-ladingen ooit. Het megaschip de Pacific South vervoerde 100 duizend ton soja; de inhoud staat gelijk aan ruim 3.000 vrachtwagens. De exacte herkomst van de soja is onbekend. Dit is volgens WWF juist het probleem omdat veel van de Braziliaanse soja is gerelateerd aan ontbossing. Samen met andere natuur- en milieuorganisaties roept WWF de Europese Unie op om snel met sterke wetgeving te komen die natuur wereldwijd beschermt.
Meer info

Evenwicht tussen natuur en mens voorkomt ziektes

Bossen: we kunnen niet zonder ze. Ze zuiveren de lucht en het water, ze verlagen de omgevingstemperatuur, verlagen ons stressniveau, bieden onderdak en leveren bouwmateriaal. Ook zorgen ze voor voedsel en medicijnen, en daarmee zijn ze cruciaal voor onze gezondheid. Helaas verdwijnen bossen in hoog tempo, dit brengt grote risico’s met zich mee. Er bestaat namelijk een grote samenhang tussen het verdwijnen van bossen en het ontstaan van nieuwe ziektes.
Meer info

Ons ingrijpen in ecosystemen en de verspreiding van ziektes

De manier waarop mensen ingrijpen in de natuur, zoals ontbossing en aantasting van natuurlijke leefgebieden voor landbouw, mijnbouw en infrastructuur, kan volgens de auteurs van het WWF-rapport De vernietiging van de natuur en de opkomst van pandemieën verantwoordelijk worden gehouden voor bijna de helft van nieuwe zoönoses zoals COVID-19.
Meer info

Blijf op de hoogte

Ontvang inspiratie, duurzame tips, het laatste natuurnieuws van WWF én 10% korting in onze duurzame webshop (ca. 2 mails per maand).