Jeff Duerr

Bultrug

De vrolijke, zingende walvis in de problemen door visnetten en klimaatverandering

  • Status: Niet bedreigd
  • Kan wel 1300 kg per dag eten!
  • Sinds 2003 zijn ze weer gezien in de zuidelijke Noordzee

De bultrug

Deze grote walvisachtige komt voor in bijna alle oceanen ter wereld en zwemt graag verre stukken. Ze maken reizen van wel 5000 kilometer. Ze bevinden zich in de lente tot aan de herfst graag in koudere wateren en zwemmen in de winter naar tropische zeeën voor het paringsseizoen. Bultruggen zijn erg actief. Ze slaan vaak met hun vinnen op het wateroppervlak en maken mooie sprongen. Hierdoor zijn ze populair bij toeristen, die graag vanaf boten op zoek gaan om deze dieren te zien. In Nederland kun je heel af en toe ook deze walvis spotten.

Bultruggen behoren tot de categorie baleinwalvissen. Dit betekent dat ze eten met ‘baleinen’, een soort zeefachtige tanden waarmee ze plankton, scholen vissen en krill uit het water kunnen filteren. Om vissen te vangen gebruiken ze een bijzondere techniek. Bultruggen drijven de vissen bij elkaar, door een soort cirkel van luchtbellen om ze heen te creëren. Dit doen ze door onder de vissen door te zwemmen in een rondje en tegelijkertijd lucht uit te stoten. Zo zijn de vissen opgesloten in een net van bubbels en kunnen ze makkelijker worden gevangen.

Een belangrijke bezigheid van bultruggen is zingen. Mannelijke bultruggen verkondigen lange roepen tijdens het paarseizoen om vrouwtjes te imponeren. Ze herhalen hun prachtige liederen soms urenlang. Je kunt een bultrug herkennen aan de grote voorvinnen, deze zijn ongeveer net zo lang als een derde van hun lichaam. Ze zijn overwegend zwart of grijs met witte buik. Bultruggen kunnen wel 18 meter lang worden en 30.000 kilo wegen. Op hun kop hebben ze knobbels zitten. Deze werken als sensoren en vertellen de bultrug veel over de omgeving waarin hij zich bevindt.

Chris Johnson / WWF-Aus

Wanneer ze naar beneden duiken komt hun rug als een bult boven het water uit.

Wat is er aan de hand?

Tot de jaren 80 stond de bultrug geregistreerd als bedreigd. Sindsdien gaat het een stuk beter met het dier en zijn de aantallen gelukkig weer gestegen! Na de invoering van regelgeving rondom walvisjacht kunnen de dieren weer wat veiliger leven. Vroeger werd er veel gejaagd op bultruggen voor hun olie, vlees en baleinen. Helaas heeft Japan wel weer plannen om de jacht op bultruggen te hervatten.

Bultruggen maken lange reizen door de oceaan. Zo komen ze op veel verschillende plekken en komen dan ook veel problemen tegen. Vervuiling van de oceanen verstoort hun gedrag en gezondheid. Door menselijk toedoen verandert de oceaan langzaamaan in een plastic soep. De oceanen zijn ook drukker geworden. Er is veel scheepvaart wat drukte en herrie veroorzaakt. Herrie verstoort het gedrag van bultruggen, omdat dat het gezang van de dieren kan overstemmen. Toenemende scheepvaart is gevaarlijk in verband met een toenemende kans op aanvaringen met bultruggen.

Waarom is het belangrijk om de bultrug te beschermen?

Walvissen spelen een belangrijke rol in de gezondheid van het onderwaterleven. Bultruggen jagen op vis en houden zo de aantallen in stand.

Walvissen slaan ook koolstof uit de atmosfeer op. Ze bewaren het in hun lichaam, dat gebeurt doordat ze groeien en eten. Het is vergelijkbaar met bomen, die slaan ook CO2 op in hun stammen. Als walvissen sterven, nemen ze het CO2 met zich mee naar de bodem van de zee. Dan komt het dus niet in de lucht maar blijft het onderwater. Ook is walvispoep erg goed tegen CO2. Fytoplankton gebruikt de walvispoep en zet het via fotosynthese om in zuurstof. Walvissen maken zo ook deel uit van onze strijd tegen klimaatverandering.

Cat Holloway / WWF

Waardoor wordt de bultrug bedreigd?

  • 1

    Plasticvervuiling

    De oceaan zit vol met plastic afval. Dit verteert niet, maar breekt af in hele kleine stukjes. Deze stukjes worden ook wel microplastics genoemd. Als de bultrug zijn bek open doet om vis te vangen, spoelen deze deeltjes onbewust mee. In grotere hoeveelheden is dit giftig voor de walvis en kan hij sterven.

  • 2

    Visserij

    Op sommige plekken wordt nog gejaagd op de bultrug, bijvoorbeeld in Groenland. Dit gebeurt vooral op een gereguleerde, duurzame manier door inheemse bevolkingsgroepen, die afhankelijk zijn van het dier. Een groter probleem voor de bultrug is verstrengeling in netten. Hij kan vast komen te zitten in netten van vissers. Als de bultrug vast komt te zitten in een net kan hij hier niet meer uitkomen en kan hij verdrinken.

  • 3

    Klimaatverandering

    Opwarming van de oceaan kan het leefgebied van de bultrug veranderen. Stromingen veranderen en prooidieren waar zij afhankelijk van zijn verplaatsen naar plekken met een temperatuur waar zij van houden. Hierdoor kan het moeilijker worden om genoeg eten te vinden, de dieren moeten waarschijnlijk nog verder zwemmen.

Wat doet WWF?

WWF werkt al meer dan 50 jaar aan walvisbescherming. In de jaren 80 hebben we bijgedragen aan de nieuwe regelgeving rondom walvisjacht en met succes, want de aantallen bultruggen zijn sindsdien toegenomen. Zo zien we dat natuurbescherming werkt!

Maar hier blijft het niet bij. Nog veel bultruggen komen om door visnetten en -lijnen, scheepvaart (botsingen) en plastic afval. WWF doet veel onderzoek naar het gedrag van bultruggen. Als we meer weten over hun zwemroutes en gedrag, kunnen we gerichtere beschermingsmaatregelen nemen. We werken samen met visserij-organisaties om bijvangst te verminderen door andere vistechnieken te gebruiken. We werken ook aan meer beschermde zeegebieden, waar de bultruggen veilig kunnen leven.

Meer weten?

Walvissoorten
Walvissoorten
Lees meer over de verwanten van de bultrug, zoals bijvoorbeeld de beloega.
Shutterstock / Rich Carey / WW
Oceanen
Oceanen
Lees meer over deze mooie, maar kwetsbare onderwaterwereld.

Gerelateerde artikelen

VDOS Global / WWF-Canada

Doe mee met Wereld Oceanen Dag

Vandaag is het Wereld Oceanen Dag! En dat moet gevierd worden, want we hebben heel veel te danken aan de oceanen. Ze voorzien ons van de helft van de zuurstof die we ademen, leveren ons voedsel, maar ook ingrediënten voor medicijnen, werkgelegenheid en een prachtige en onmisbare biodiversiteit. Daarnaast absorberen ze broeikasgassen en spelen daarmee in belangrijke rol in de regulering van het klimaat. Last but not least: oceanen zijn prachtig, zowel onder als boven de zeespiegel en bieden ons met hun schoonheid de nodige inspiratie en ontspanning.
Jij kunt op Wereld Oceanen Dag (maar natuurlijk ook daarna) iets terugdoen voor de oceanen. Daarom hierbij onze tips:
Meer info
WWF Sabine Bos

7 bijzondere diersoorten uit de Noordzee

WWF roept vandaag uit tot ‘Internationale Noordzee dag’. Er zwemmen wel 220 verschillende soorten vis, van kabeljauw tot tarbot en van haring tot haringhaai. En nog veel meer! Wist jij dat deze 7 soorten te vinden zijn in de Noordzee?
Meer info
F. Bassemayousse / WWF France

Wat kan ik doen?

De natuur heeft jouw hulp nodig

Word donateur

Help mee door de natuur structureel met ons te beschermen voor een vast bedrag per maand. Je ontvangt hierbij een leuk welkomstcadeau. Samen kunnen we werken aan een prachtige wereld vól natuur!