28 juli 2020

Dramatische afname migrerende zoetwatervissen

In slechts vijftig jaar zijn populaties migrerende zoetwatervissoorten wereldwijd gemiddeld met 76% afgenomen. In Europa blijkt dat percentage zelfs nog groter met een schokkende 93%. Dit blijkt uit een onderzoek dat vandaag is uitgebracht door het Wereld Natuur Fonds, World Fish Migration Foundation en het IUCN. Dat het zo slecht gaat met trekvissen - vissen die zich over grote afstanden verplaatsen zoals de zalm, steur en paling - komt vooral door aantasting, verandering en verlies van het leefgebied. Dammen, stuwen en sluizen vormen een onneembare barrière waardoor deze trekvissen hun paai- en voedselgebieden niet bereiken. Ook overbevissing is nog altijd één van de grootste oorzaken van de enorme afname in het aantal migrerende vissen. Allemaal menselijke oorzaken.

Mensen afhankelijk van vis

Vis en de bijproducten zijn van onschatbare waarde voor de menselijke gezondheid en de wereldwijde economie. Afname van het aantal trekvissen levert op termijn problemen op waar overheden nu vaak nog geen aandacht voor hebben. “Vis is een belangrijke voedselbron voor miljoenen mensen. Vissen zijn van grote betekenis voor onze economie, duizenden mensen werken in de visserij. Ook het voortbestaan van het kwetsbare ecosysteem in onze zoete wateren staat onder druk. Dat belang wordt nog te vaak onderschat door overheden. De wereld heeft een noodplan nodig om het tij te keren en dit grote verlies aan migrerende zoetwatervissen terug te draaien” vertelt Oskar de Roos van het Wereld Natuur Fonds.

Goed voorbeeld doet volgen

In Noord Amerika zijn de cijfers minder catastrofaal met een gemiddelde afname van 28%. Dat het hier minder snel achteruit gaat komt door de maatregelen die daar al genomen zijn. In de afgelopen 30 jaar zijn in de Verenigde Staten bijna 1.500 dammen, stuwen en sluizen weggehaald. Dankzij het verwijderen van deze overbodige obstakels worden rivieren hersteld en kan het water vrij stromen. Het gaat om honderden kilometers en dat heeft positieve invloed op natuurlijke processen en de leefomgeving van vissen en andere dieren die in en rondom rivieren en meren leven. Een goed voorbeeld dat ondertussen ook door Europa en Nederland gevolgd wordt.

Om het tij te keren is er in Europa en Nederland nog wel wat nodig. In de EU Biodiversity Strategy wordt gesproken over 25.000 kilometer rivier in Europa die weer vrij stromend gemaakt moet worden om bij te dragen aan het herstel van vispopulaties. Dat vraagt aan verschillende overheden in Europa overbodige dammen, sluizen en stuwen weg te halen en te investeren in zonne-/windenergie in plaats van waterkracht. De uitvoering van de Kaderrichtijn Water loopt achter in Europa. Op dit moment kan slechts 40% van onze wateren in Europa als ‘gezond’ worden bestempeld. De Europese Commissie en haar lidstaten moeten alles uit de kast halen om de doelstellingen te behalen en er voor zorgen dat soorten als zalm, paling en steur bewoners van onze rivieren blijven.

Meer nodig voor steur en zalm

In Nederland zijn op plekken langs de Rijn en Maas natuurherstelprojecten uitgevoerd, waarbij geschikt voortplantingsgebied is ontwikkeld. Sinds vorig jaar staan de Haringvlietsluizen op een kier en kunnen trekvissen zich weer verplaatsen tussen de Noordzee en de rivieren. De steur en zalm staan nog regelmatig voor een dichte deur, omdat de kier in droge periodes met laag water dicht moet om indringing van zout water te voorkomen. Dit kan opgelost worden door inlaatpunten voor zoetwater - nodig voor landbouw, industrie en drinkwaterwinning - meer naar het oosten te verplaatsen. Dat moet uiteindelijk toch als de zeespiegel gaat stijgen. Voor de Europese steur die met uitsterven wordt bedreigd, is dit misschien wel zijn laatste kans.

Verschillende initiatieven

Wereldwijd zijn er verschillende initiatieven die bijdragen aan het herstel van de zoetwaternatuur. Zo is in februari dit jaar een noodplan gepubliceerd waarin een aantal noodzakelijke maatregelen wordt geadviseerd. Het Global Swimways Initiative richt zich op een goede balans tussen bescherming van zoetwatervissen en menselijke activiteiten in rivieren. Sinds vijf jaar wordt er in Europa hard gewerkt aan het verwijderen van overbodige dammen, stuwen en sluizen die niet meer in gebruik zijn onder de noemer Dam Removal Europe. Om het jaar vindt ook World Fish Migration Day plaats. Een internationale dag georganiseerd door the World Fish Migration Foundation waar ongeveer vijftig landen aan meedoen.

 

 

Gerelateerde artikelen

Fredrik Myhre/WWF Noorwegen

Verloren vistuig dodelijkste vorm van plastic afval voor zeedieren

Wereldwijd is meer dan de helft (66%) van de zeezoogdieren, de helft (50%) van de zeevogels en ook alle zeven soorten zeeschildpadden zijn slachtoffer van plastic afval in zee. Uit een nieuw rapport van het Wereld Natuur Fonds (WWF) Stop Ghost Gear: The most deadly form of marine plastic debris blijkt ‘spookvistuig’ de schadelijkste vorm van plastic afval voor zeedieren. Verloren vistuig is een relatief onbekende vorm van plastic afval. De natuurorganisatie roept overheden op om snel te komen tot een bindend VN-verdrag om plasticvervuiling op zee te stoppen.
Meer info
Michel Gunther / WWF

‘Wat bomen ons vertellen’ wint Jan Wolkers Prijs 2020

De Jan Wolkers Prijs 2020, de prijs voor het beste natuurboek, gaat dit jaar naar het boek ‘Wat bomen ons vertellen’ van Valerie Trouet. De prijs is uitgereikt tijdens een live-uitzending van het NPO Radio 1-programma Vroege Vogels. Wat bomen ons vertellen is verschenen bij uitgeverij Lannoo en gaat over wat je allemaal kunt leren over de geschiedenis door het bestuderen van jaarringen van bomen.
Meer info
Klein & Hubert / WWF

Ex-opvangtijger Pavlik gedood door stropers

Een tijgerwelp die vorig jaar in de wildernis van het Russische verre oosten werd vrijgelaten na een verblijf in een opvangcentrum, is in september dood aangetroffen, gedood door stropers. Twee mensen zijn aangehouden.
Meer info

Blijf op de hoogte

Ontvang inspiratie, duurzame tips, het laatste natuurnieuws van WWF én 10% korting in onze duurzame webshop (ca. 2 mails per maand).