Vijf jaar na de overstromingen in Limburg: samen met de natuur werken aan bescherming tegen extreem weer
13 juli – Vijf jaar na de verwoestende overstromingen in Limburg is duidelijk dat de uitdagingen niet voorbij zijn. Door klimaatverandering krijgen we steeds vaker te maken met hevige regenbuien en langere periodes van droogte. Bescherming tegen deze extremen ligt niet alleen in beton en techniek, maar juist ook in de kracht van de natuur zelf. Daarom werken natuur- en hulporganisaties, gemeenten, bewoners en ondernemers binnen het programma Natuurkracht samen aan een landschap dat water beter kan opvangen, vasthouden en geleidelijk afvoeren.
De overstroming van 2021 maakte pijnlijk duidelijk hoe kwetsbaar het dal van de Geul is. De afgelopen jaren hebben natuurorganisaties, gemeenten, bewoners en ondernemers samengewerkt aan het herstel van dit sponslandschap in het Limburgse heuvelland. In het Gulp- en Geuldal is ruimte gemaakt voor natuur en natuurlijke processen.
Er is veel geïnvesteerd in nieuwe natuur: bomen en struiken planten, hagen aanleggen en beekdalen herstellen. In totaal zijn er 10.000 bomen en struiken geplant en is 2 kilometer haag aangelegd. Deze groene structuren remmen het afstromende water, houden bodem vast en vergroten de biodiversiteit.
Ook de betrokkenheid van inwoners is cruciaal: tijdens zogeheten Natuurkrachtmaanden hielpen zo’n 5.000 mensen actief mee. Van scholieren tot vrijwilligers en agrariërs, een brede groep zette zich in voor hetzelfde doel: een veiliger en veerkrachtiger landschap.
Wanneer regen valt op een landschap vol leven, met bossen, struiken, hagen en een gezond bodemleven, zakt het water langzaam de grond in. Wortels maken de bodem los en poreus, terwijl dieren en insecten zorgen voor ondergrondse gangen waardoor water beter kan infiltreren.
Het water wordt tijdelijk opgeslagen in de bodem en de vegetatie. In plaats van in één keer richting de Geul te stromen, wordt het vertraagd afgevoerd. Dat kan het verschil maken tussen een geleidelijke stijging van het waterpeil en een plotselinge, verwoestende overstroming.
In droge periodes werkt diezelfde sponswerking de andere kant op. Het opgeslagen water sijpelt langzaam terug naar beken en rivieren, waardoor verdroging wordt tegengegaan. Zo helpt de natuur om de gevolgen van extreem weer te verzachten.
Binnen het programma Natuurkracht werken het Rode Kruis en het Wereld Natuur Fonds (WWF) samen aan oplossingen die mensen beter beschermen tegen de gevolgen van extreem weer.
Klimaatverandering leidt tot vaker voorkomende en ingrijpendere weersomstandigheden. Daarom werken beide organisaties in Nederland en daarbuiten steeds intensiever samen om de risico’s van overstromingen, hitte, droogte en andere klimaatextremen te verkleinen.
Daarbij staat niet alleen hulpverlening na een ramp centraal, maar ook het voorkomen van risico’s vooraf. Het Rode Kruis werkt samen met inwoners, en vooral met mensen die extra kwetsbaar zijn in noodsituaties, om inzicht te krijgen in wat zij nodig hebben om goed voorbereid te zijn op bijvoorbeeld een overstroming.
WWF werkt aan natuurherstel en natuurlijke oplossingen die kunnen bijdragen aan het verminderen van deze risico’s. Door landschappen beter water te laten vasthouden, piekafvoeren te verminderen en ecosystemen te herstellen, kunnen de gevolgen van overstromingen en droogte worden beperkt. Zo wordt niet alleen de natuur versterkt, maar ook de veiligheid en veerkracht van mensen die in kwetsbare gebieden wonen.
“Vijf jaar na de overstromingen zien we dat natuurherstel werkt. Samen met bewoners, boeren, ondernemers, gemeenten en natuurorganisaties hebben we de eerste stappen gezet naar een landschap dat meer water kan vasthouden en extremen beter opvangt. Daar mogen we trots op zijn. Tegelijkertijd weten we dat de uitdagingen door klimaatverandering alleen maar groter worden. Daarom zijn we ontzettend blij dat het Rode Kruis zich samen met Natuurkracht de komende jaren inzet voor het voorkomen van nieuwe rampen en het beperken van de impact wanneer extreem weer zich voordoet. Door de natuur als bondgenoot te gebruiken, versterken we niet alleen het landschap, maar ook de veiligheid van de mensen die hier wonen, werken en recreëren.”
— Marjon Heutmekers, programmaleider Natuurkracht
“Naast Limburg werken het Rode Kruis en WWF op veel meer plekken in de wereld samen, zoals in Maleisië, Zambia en de Filipijnen. Overal ter wereld zien we dat meer natuur helpt om water vast te houden, overstromingen af te remmen en mensen beter te beschermen. Door te investeren in natuurlijke oplossingen versterken we de natuur én dragen we bij aan de veiligheid van mensen.”
— Derk Segaar, hoofd Internationale Hulp van het Rode Kruis
Het werk van Natuurkracht is nog niet af. De komende jaren wordt verder gewerkt aan natuurherstel en samenwerking met lokale gemeenschappen. Want één ding is duidelijk geworden sinds de overstromingen van 2021: klimaatverandering vraagt om een gezamenlijke aanpak.
Het Limburgse heuvelland heeft de gevolgen van extreem weer aan den lijve ondervonden. Tegelijkertijd laat de regio zien dat er perspectief is. Door ruimte te geven aan natuur en natuurlijke processen werken de partners van Natuurkracht aan een landschap dat beter bestand is tegen zowel wateroverlast als droogte.
Natuurkracht is een samenwerking van gemeenten, bewoners, ondernemers en natuur- en hulporganisaties, waaronder Limburgs Landschap, ARK Rewilding Nederland, Natuurmonumenten, Wereld Natuur Fonds (WWF), IVN, Staatsbosbeheer en het Rode Kruis, met steun van de Nationale Postcode Loterij.
Het programma werkt aan natuurherstel, klimaatadaptatie en een landschap dat beter bestand is tegen weersextremen.
Meer informatie: natuurkracht.org
Ontvang inspiratie, acties, duurzame tips en het laatste natuurnieuws van WWF in je mail én krijg 10% korting in onze duurzame webshop (inschrijven mag vanaf 16 jaar, korting is van toepassing op hele assortiment met uitzondering van Bosje Bomen en alle boeken).