Waarom we walvissen zoals Timmy niet redden met een transportbak, maar met een verdrag
Dit artikel is geschreven door Jelle de Jong, directeur van het Wereld Natuur Fonds, en verschenen in de Volkskrant op 8 mei 2026.
De beelden van de jonge bultrug Timmy laten niemand onberoerd. Een gigantisch dier, gestrand en verzwakt, dat door een leger aan redders met man en macht naar dieper water wordt gesleept. Het is een schouwspel van hoop en menselijke betrokkenheid. Toch moeten we, als we walvissen echt een toekomst willen geven, ons niet blindstaren op uitsluitend symptoombestrijding langs de kust, maar vaart maken met het beschermen van hun ‘snelwegen’ op zee.
De zaak Timmy legt een ongemakkelijk contrast bloot. Aan de ene kant is er de enorme bereidheid om tijd, middelen en energie te investeren in de redding van één gestrand dier, waarvan de overlevingskansen volgens experts treurig genoeg ‘vrijwel nul’ zijn. Aan de andere kant zwemmen zijn soortgenoten onbeschermd door drukbevaren scheepvaartroutes, langs destructieve visserij en door wateren vervuild met plastic en geluid. Ver weg van alle camera's.
De echte oplossing ligt niet in steeds grotere transportbakken, maar in het veiligstellen van wat experts ‘Blue Corridors’ noemen. Blue Corridors zijn de migratieroutes die walvissen gebruiken tussen voedselgebieden en voortplantingsplekken. Ze trekken zich hierbij niets aan van landsgrenzen; walvissen zijn ‘wereldburgers.’ Zonder veilige 'snelwegen’ kunnen walvissen simpelweg niet overleven.
Oceanen beslaan meer dan 70 procent van onze planeet en zijn cruciaal voor ál het leven op aarde: ze zorgen voor ongeveer de helft van alle zuurstof en nemen zo’n kwart van de wereldwijde CO₂-uitstoot op. Toch is slechts één procent van de ‘Volle Zee’ – de internationale wateren die van niemand zijn – beschermd.
Dat maakt dit moment zo belangrijk. In januari 2026 is het VN‑Verdrag voor de Bescherming van de Biodiversiteit op Volle Zee door meer dan tachtig landen bekrachtigd. Voor het eerst in de geschiedenis hebben we de juridische middelen om beschermde gebieden aan te wijzen in internationale wateren.
Door de migratieroutes van walvissen in kaart te brengen, kunnen we heel gericht maatregelen nemen: schepen kunnen er langzamer varen om aanvaringen te voorkomen, visserij kan technieken toepassen die bijvangst verminderen, en kwetsbare gebieden kunnen tijdelijk of permanent worden ontzien. En het mooie is: door de migratieroutes van soorten zoals de walvis en de zeeschildpad te beschermen, behoeden we tegelijkertijd talloze andere zeedieren voor de ondergang.
We weten dat zulke wereldwijde afspraken in de oceanen werken. Sinds het verbod op de commerciële walvisjacht is het aantal bultruggen wereldwijd spectaculair hersteld. Dat succes kwam niet door individuele reddingsacties, maar door de systemische dreiging weg te nemen. Nu moeten we hetzelfde doen voor hun leefgebied.
Het Wereld Natuur Fonds zet zich volop in om de enorme maatschappelijke betrokkenheid die Timmy heeft losgemaakt om te zetten in politieke druk om de afspraken uit het VN-verdrag na te komen. De komende jaren ligt er een unieke kans om 11 miljoen km² oceaan te beschermen – een gebied groter dan heel Europa. Uiteindelijk is de beste manier om Timmy te eren, om ervoor te zorgen dat zijn soortgenoten op de volle zee de ruimte en veiligheid krijgen die zij nodig hebben om te overleven. Alleen als we hun blauwe corridors beschermen, geven we de bultrug daadwerkelijk een veilige weg naar huis.
Ontvang inspiratie, acties, duurzame tips en het laatste natuurnieuws van WWF in je mail én krijg 10% korting in onze duurzame webshop (inschrijven mag vanaf 16 jaar, korting is van toepassing op hele assortiment met uitzondering van Bosje Bomen en alle boeken).