Peter Verhoog / WWF
03 oktober 2020

Stekelrogonderzoek biedt hoop voor verdwenen reuzenmanta van de Noordzee

Een tiental stekelroggen werd zaterdag 3 oktober in de Westerschelde uitgezet door WWF-NL, Sportvisserij Nederland en Blue Linked. Deze roggen zijn de laatsten van een bijzonder en innovatief onderzoek. Hierin werd gekeken of het kweken en uitzetten van haaien en roggen zou kunnen bijdragen aan het herstel van populaties in de Noordzee. De stekelroggen zijn van een zendertje voorzien, om meer te weten te komen over hun verplaatsingsgedrag en overleving na uitzetting in het wild. Dit onderzoek is de basis voor de volgende stap, om verdwenen soorten zoals de vleet en zee-engel weer in de Noordzee terug te krijgen.

Het Wereld Natuur Fonds en ARK Natuurontwikkeling gaan zich in een vervolgtraject inspannen om de vleet terug te krijgen in de Nederlandse Noordzee. De vleet is met een lengte van tweeëneenhalve ruim twee meter de grootste roggensoort van Europa en deze ‘reuzenmanta van de Noordzee’ kwam in de 19e eeuw veelvuldig voor in de Nederlandse wateren. Door steeds intensievere visserij is de vleet uit het zuidelijke deel van de Noordzee verdwenen. Hij wordt alleen nog gezien rondom Schotland en Ierland. Het stekelroggenonderzoek toont aan dat kweek en herintroductie een positieve rol kunnen spelen bij het opbouwen van gezonde populaties roggen in de Noordzee. Immers, als je beter weet waar een dier graag verblijft, kun je zijn leefgebied ook beter beschermen. Daarmee biedt het programma hoop voor een terugkeer van de vleet.

 

Veel soorten zijn al verdwenen

Haaien en roggen kwamen tot in de jaren vijftig veel voor in de Noordzee, maar hun aantallen (soorten en individuen) zijn de laatste decennia drastisch teruggelopen. Sterke populaties haaien en roggen zijn nodig voor een gezonde Noordzee, aangezien zij als grote predatoren een belangrijke rol vervullen in het ecosysteem. Van de 18 haaien- en roggensoorten die nu nog in de Noordzee voorkomen is ongeveer de helft bedreigd. Ernstig bedreigde soorten, zoals de vleet en de zee-engel, komen mogelijk in het Nederlandse deel van de Noordzee al helemaal niet meer voor. Zulke ernstig bedreigde haaien-en roggensoorten zullen niet snel op eigen kracht in de Nederlandse Noordzee terugkeren.

 

Innovatieve aanpak

Aafke Brader, WWF Noordzee-expert: “Op land en in zoetwater is al veel ervaring opgedaan met het kweken en uitzetten van bedreigde diersoorten. Voor haaien en roggen, was deze aanpak nog vrijwel onbekend terrein. Een aantal organisaties die zich bezighouden met natuurherstel, visserij en viskweek hebben het pionierswerk opgepakt. We hebben samen veel geleerd. Een volgende stap is het delen van deze kennis. Tegelijkertijd is kweek en herintroductie altijd een laatste redmiddel: je ontwikkelt een reddingsboei waarvan je hoopt dat je hem nooit nodig zult hebben. Het beschermen van leefgebieden is het allerbelangrijkst”.

 

Stekelrog als voorbeeld voor anderen

De stekelrog bleek een ideale soort voor het onderzoek. Deze roggensoort is niet bedreigd, en hij plant zich gemakkelijk voort in gevangenschap. Het onderzoeksproject heeft veel kennis opgeleverd over wat er in de basis nodig is voor succesvolle kweek van haaien en roggen in gevangenschap en hoe je opgekweekte dieren kunt voorbereiden op een leven in het wild. Met akoestische zenders en tags wordt onderzocht hoe de uitgezette roggen zich verspreiden en of ze vanuit de uitzetlocaties in de deltawateren de weg naar open zee kunnen vinden. We zien dat ons werk internationaal gevolgd wordt. Zo zijn er afgelopen maand in het Kattegat ook een aantal gezenderde roggen uitgezet, onder toeziend oog van de Deense kroonprinses Mary.

 

Duizenden meldingen

In totaal zijn er sinds 2018 bijna 400 opgekweekte stekelroggen uitgezet in het wild. Van de 80 roggen die uitgerust zijn met een zender zijn tot op heden duizenden meldingen binnengekomen via het LifeWatch-observatorium. Dit is een systeem met antennes in de Westerschelde en in het Belgische gedeelte van de Noordzee dat voorbij zwemmende gezenderde roggen kan registreren. De verkregen gegevens duiden op een indrukwekkende 95 % overleving van alle uitgezette roggen. Hoopvolle data voor een vervolgtraject met de reusachtige vleet.

 

Lees meer over ons werk voor haaien en roggen in de Noordzee

Gerelateerde artikelen

naturepl.com / Florian Graner / WWF

Opvallend veel dode bruinvissen langs Nederlandse kust

Sinds 1990 zijn er langs de Nederlandse kust meer dan 16.000 dode bruinvissen gevonden. De meeste daarvan werden door onderzoekers van de Universiteit Utrecht aangetroffen in Nederland. Soms wel 800 per jaar.
Meer info
naturepl.com / SCOTLAND: The Big Picture / WWF

Dag van de Noordzee: WWF pleit voor serieuze aanpak herrie onder water

Sinds de Corona-lockdown is het ook op de Noordzee, een van de drukste zeeën ter wereld, aanzienlijk rustiger. Er is minder scheepvaart, visserij, toerisme en industrie, waar vooral het onderwater leven van profiteert. Een diersoort die daar nu wel bij vaart is de bruinvis, een kleine walvis die vooral in de Noordzee leeft. Nu er minder verstoringen zijn laten groepjes bruinvissen zich veel vaker zien.
Meer info
WWF / ARK / Onderwaterbeelden.nl

Verslag uit de diepte van de Noordzee

Het nieuwe monitoringrapport van de oesterbanken bij de Borkumse Stenen toont de veelbelovende resultaten van de onderzoeksexpeditie van september 2019. Ooit werd 30% van de bodem van het Nederlandse deel van de Noordzee bedekt met schelpdierbanken. Dat zijn banken gevormd door schelpdieren zoals platte oesters en mosselen. Deze banken vormen riffen die vergelijkbaar zijn met koraalriffen. Ze zorgen voor voedsel en schuilplekken voor zeedieren en ze filteren het zeewater en beschermen de kust.
Meer info

Blijf op de hoogte

Ontvang inspiratie, duurzame tips, het laatste natuurnieuws van WWF én 10% korting in onze duurzame webshop (ca. 2 mails per maand).