Brian J. Skerry / National Geographic Stock / WWF

De bijna uitgestorven walvis

Intensieve jacht toen en intensieve scheepvaart en visserij nu, zorgen ervoor dat het dier bijna uitsterft

  • Status: Ernstig bedreigd
  • Nog ongeveer 400 individuen over

De noordkaper

De noordkaper heeft een duidelijk herkenbaar uiterlijk: over zijn donkergrijze lichaam zijn namelijk veel witte eeltplekken te zien. Elke noordkaper heeft een eigen patroon. Onderzoekers gebruiken dit om verschillende dieren te herkennen en te kijken waar ze zich bevinden. De noordkaper heeft een grote, brede rug zonder rugvin en een lange bek die net boven het oog begint. Het is een baleinwalvis, die al zwemmend plankton uit het water filtert om op te eten. 

In het Engels wordt de noordkaper ‘the right whale’ genoemd. Dit vertaalt naar ‘de goede walvis’. Dit komt door vroegere walvisjacht, waarbij de walvisjagers de noordkaper zagen als de ‘goede’ walvis om op te jagen. Noordkapers bevinden zich graag in kustwateren, vooral wanneer het paringsseizoen is. De grootste populatie noordkapers is te vinden in de Saint Lawrencebaai bij Canada.

Barrett&MacKay / WWF-Canada

Veertig procent van het lichaam van de noordkaper bestaat uit isolerend vet, genaamd blubber.

Wat is er aan de hand?

Helaas is de noordkaper één van de meest bedreigde walvissen op aarde. Lang geleden waren er duizenden te vinden in de Atlantische Oceaan, maar rond 1880 werd er zo intensief op het dier gejaagd dat hij bijna uitstierf. Tegenwoordig zijn er nog maar ongeveer 400 noordkapers over, waarvan 250 volwassen individuen die zich kunnen voortplanten.

Ondanks het verbod op commerciële walvisjacht gaat het nog niet beter met de diersoort en de laatste 15 jaar gaan de aantallen noordkapers nog niet omhoog. Dit komt waarschijnlijk door slechte leefomstandigheden van het dier, waardoor de voorplanting langzaam verloopt. Wanneer de noordkaper bijvoorbeeld te dun is en te weinig eten heeft binnengekregen in een jaar, kan zij geen kalf voortbrengen. Omdat er zo weinig noordkapers zijn, is het voor de dieren ook moeilijk om elkaar te vinden. Bovendien sterven er jaarlijks een aantal noordkapers door aanvaringen met schepen of doordat ze verstrikt raken in touwen en visserijnetten. Laatst nog overleed een pasgeboren kalf door een aanvaring met een schip.

Waarom is het belangrijk om de noordkaper te beschermen?

Walvissen zorgen voor een balans in het onderwaterleven. Ze eten kleine prooien, maar worden zelf ook wel eens prooi van roofdieren. Walvissen spelen ook een grote rol in onze strijd tegen klimaatverandering. Ze slaan koolstof uit de atmosfeer op en bewaren dit in hun lichaam door te groeien en te eten. Als walvissen sterven, nemen ze CO2 mee naar de bodem van de oceaan.

Barrett&MacKay / WWF-Canada

Waardoor wordt de noordkaper bedreigd?

  • 1

    Verstrikt in visnetten en -lijnen

    In de zomer van 2017 verloren 17 noordkapers het leven door verstrikking in visnetten. Walvissen komen vast te zitten in een net en kunnen zo niet meer naar boven zwemmen om adem te halen of kunnen nog maar moeilijk eten. De netten worden gebruikt om te vissen naar andere dieren, zoals garnaal of vis, maar soms liggen er ook oude, ongebruikte netten in zee die eindeloos door blijven vissen en zo zorgen voor veel nodeloze slachtoffers. Dat noemen we spookvissen, het vissen met spooknetten (ghost fishing).

  • 2

    Drukte op zee

    De oceanen zijn in de loop van de jaren steeds drukker geworden met scheepvaart. Helaas betekent dit voor de noordkaper een extra gevaar. Het is namelijk een langzaam zwemmende, grote walvis, die vaak aan de oppervlakte komt, niet snel kan uitwijken en daardoor vaak in botsing komt met schepen. Schepen veroorzaken ook herrie onder water. Hierdoor kan de walvis in de war raken en zijn soortgenoten en ook zijn voedsel niet goed meer vinden.

  • 3

    Klimaatverandering

    De opwarming van de aarde verwarmt en verandert ook de zee. Stromingen veranderen en vissen verplaatsen mee met deze stromingen. Walvissen moeten daardoor op zoek naar nieuwe plekken en verder zwemmen om eten te vinden.

    Lees verder

Wat doet WWF?

WWF doet onderzoek naar de noordkapers die leven in de Canadese Saint Lawrencebaai in de Atlantische Oceaan. We werken samen met overheden en bedrijven om maatregelen te nemen die de noordkaper beter beschermen. In 2003 hebben we ervoor gezorgd dat een scheepvaartroute verlegd werd. In het gebied waar de route lag leven veel noordkapers. Hierna kwamen botsingen met schepen in die regio minder vaak voor. Verder zorgen we voor meer beschermde zeegebieden, waar ook noordkapers van zouden kunnen profiteren en we vragen visserijorganisaties om duurzame vistechnieken te stimuleren, zodat walvissen minder kans hebben om vast te komen te zitten in de netten.

Meer weten?

Walvissoorten
Walvissoorten
Lees meer over de verwanten van de noordkaper, zoals bijvoorbeeld de beloega.
Oceanen
Oceanen
Lees meer over deze mooie, maar kwetsbare onderwaterwereld.

Gerelateerde artikelen

Doe mee met Wereld Oceanen Dag

Vandaag is het Wereld Oceanen Dag! En dat moet gevierd worden, want we hebben heel veel te danken aan de oceanen. Ze voorzien ons van de helft van de zuurstof die we ademen, leveren ons voedsel, maar ook ingrediënten voor medicijnen, werkgelegenheid en een prachtige en onmisbare biodiversiteit. Daarnaast absorberen ze broeikasgassen en spelen daarmee in belangrijke rol in de regulering van het klimaat. Last but not least: oceanen zijn prachtig, zowel onder als boven de zeespiegel en bieden ons met hun schoonheid de nodige inspiratie en ontspanning.
Jij kunt op Wereld Oceanen Dag (maar natuurlijk ook daarna) iets terugdoen voor de oceanen. Daarom hierbij onze tips:
Meer info
F. Bassemayousse / WWF France

Wat kan ik doen?

De natuur heeft jouw hulp nodig

Word donateur

Help mee door de natuur structureel met ons te beschermen voor een vast bedrag per maand. Je ontvangt hierbij een leuk welkomstcadeau. Samen kunnen we werken aan een prachtige wereld vól natuur!