Over stilte, zeehonden, dazen, vrijwilligerswerk en een plek waar de natuur het tempo bepaalt.
Hoe voelt het om een week lang te leven op een van de wildste plekken van Nederland? WWF-expert oceanen en zoetwater Merijn Hoegee verruilde zijn bureau voor een vogelwachterskeet op de Boschplaat op Terschelling. Tussen zeehonden, broedvogels en eindeloze stilte ontdekte hij hoe waardevol rust, ruimte en betrokken vrijwilligers zijn voor natuurbescherming.
Keet 3 op de Boschplaat. Een week lang mijn thuis, werkplek en uitvalsbasis als vrijwillig vogelwachter.
Half juli verruilde ik mijn bureau voor een vogelwachterskeet op het uiterste puntje van de Boschplaat op Terschelling. Een week lang was ik vrijwillig vogelwachter voor Staatsbosbeheer. Vanuit een eenvoudige keet, vrijwel off-grid, hield ik een oogje in het zeil in een van de meest afgelegen natuurgebieden van Nederland. Mijn laptop ging mee, dus tussendoor werkte ik ook gewoon voor WWF. Maar eerlijk gezegd duurde het niet lang voordat het ritme van eb, vloed, vogels en weer het won van dat van Outlook.
De eerste dagen was ik niet alleen. Mijn zoon ging mee naar de Boschplaat. Voor iemand van bijna zeventien is een vogelwachterskeet aan het einde van de wereld best avontuurlijk. Maar na twee dagen had hij het wel gezien. Er zijn grenzen aan de aantrekkingskracht van zeehonden, meeuwen en verlaten stranden. Hij stapte weer op de boot naar huis en vanaf dat moment had ik de keet voor mezelf.
Na een paar dagen betrapte ik mezelf erop dat ik af en toe hardop tegen mezelf praatte. Dat schijnt geen probleem te zijn, zolang je maar niet terug gaat praten. Tenminste, dat heb ik me laten vertellen.
De taak van een vogelwachter is eigenlijk heel simpel. Je bent gastheer van het gebied. Je maakt een praatje met bezoekers, vertelt iets over de natuur en zorgt ervoor dat mensen niet in kwetsbare broedgebieden terechtkomen. Dat klinkt misschien als toezicht houden, maar in de praktijk draait het vooral om uitleg geven.
Tijdens mijn week heb ik meerdere keren mensen uit afgesloten broedgebieden moeten halen. Niet omdat ze regels bewust negeerden, maar omdat ze simpelweg niet wisten dat ze er liepen. Zodra je uitlegt waarom een bepaald deel van het strand tijdelijk is afgesloten en welke vogels daar broeden, ontstaat vrijwel altijd begrip. Dat vond ik één van de mooiste aspecten van het vrijwilligerswerk. Een kort gesprek kan al genoeg zijn om natuur beter zichtbaar te maken.
Persoonlijk houd ik nooit zo van een ‘hek om de natuur’. Ik denk juist dat we als mens meer met natuur moeten leven, niet minder. Op de Boschplaat staan gelukkig geen hekken, alleen bordjes op palen die aangeven waar het broedgebied begint. Tegelijkertijd zag ik waarom die bordjes nodig zijn. In een druk land, met weinig ruimte voor natuur, hebben vogels in broedgebieden simpelweg rust nodig. Dan is tijdelijke afsluiting logisch. En er blijft genoeg ruimte over. Staatsbosbeheer heeft een wandelcorridor gemarkeerd waar je dwars door de wildernis mag lopen. Juist doordat kwetsbare delen met rust worden gelaten, kun je de rest van het gebied blijven beleven.
Wat mij vooral opviel was hoe weinig mensen er eigenlijk komen. Op sommige dagen zag ik maar een handvol bezoekers. En dat midden in het hoogseizoen. De rest van de dag deelde ik het gebied met zeehonden, meeuwen, kiekendieven, bontbekplevieren en de bewoners van de keet: een aantal families boerenzwaluwen.
Zeehonden waren nooit ver weg. Na een paar dagen begon dat bijna normaal te voelen.
De boerenzwaluwen waren misschien wel mijn meest trouwe huisgenoten. Hun nestjes zaten onder de dakrand van de keet en de hele dag vlogen ze af en aan. Dat kwam goed uit, want rondom de keet wemelde het van de dazen. Waar ik vooral een hinderlijke steekvlieg zag die me te grazen nam zodra ik even niet oplette, zagen de zwaluwen een maaltijd. Uiteindelijk bleek dat een prima combinatie. Zij een goed gevuld buffet, ik iets minder dazen.
Elke ochtend werd ik wakker met hetzelfde geluid: de branding op de achtergrond en het drukke gekwetter van die zwaluwen. Overdag maakte ik rondes door het gebied. Soms te voet, soms op de fiets. In de avond trok ik er vaak nog even op uit. Achter de duinen lag een grote meeuwenkolonie. Zodra ik in de buurt kwam, steeg een deel van de vogels luid protesterend op. Een duidelijke herinnering dat ik hier niet de hoofdbewoner was.
Dat gevoel kwam de hele week terug. Op de Boschplaat ben je als mens vooral te gast. Een wulp die een overvliegende kiekendief wegjaagt. Zeehonden die liggen uit te rusten op een zandbank. Een levendbarende hagedis die zich laat zien bij de watertank. Een aangespoelde bruinvis die je eraan herinnert dat leven en dood in de natuur voortdurend naast elkaar bestaan.
Eén van de indrukwekkendste wandelingen maakte ik door de corridor, een afgesloten deel van de Boschplaat tussen de duinen en de zee. Meeuwen krijsten boven mijn hoofd, overal zaten vogels op de grond en verderop lagen groepen zeehonden op het strand. Wind door je haren, zand onder je voeten, de geur van de zee en het constante geluid van vogels. Het wildste stukje Nederland waar ik ooit ben geweest.
Op de grens van zand, water en lucht voelde de Boschplaat soms bijna on-Nederlands leeg.
Die week kreeg ik ook meer waardering voor het werk van Staatsbosbeheer. Als bezoeker zie je vooral de rust en de ruimte. Maar achter de schermen gebeurt veel meer. Broedgebieden worden beschermd, bezoekers geïnformeerd, insecten gemonitord en soorten gevolgd. Pas als je er een week verblijft, zie je hoeveel aandacht en inzet nodig is om zo'n gebied de ruimte te geven.
Voor WWF werk ik dagelijks aan natuurbescherming. Een week op de Boschplaat liet me opnieuw zien waar dat uiteindelijk om draait. Niet om organisaties, plannen of projecten op zichzelf, maar om echte plekken. Om een meeuwenkolonie die rust nodig heeft. Om een bezoeker die niet weet dat hij door een broedgebied loopt. Om een zwaluw die af en aan vliegt met voedsel voor zijn jongen.
Ik realiseerde me ook opnieuw hoe belangrijk vrijwilligers zijn. Een gebied als de Boschplaat wordt niet alleen beschermd door beheerders, regels en beleid. Het wordt ook beschermd door vrijwilligers die excursies begeleiden, soorten tellen, bezoekers informeren en een oogje in het zeil houden. Vaak op de achtergrond en zonder veel aandacht. Na deze week begrijp ik beter hoe waardevol dat werk is.
Na een week vertrok ik weer van de Boschplaat. Met tegenzin, dat wel. Terwijl de boot terugvoer richting Harlingen dacht ik vooral één ding:
