Angel Shark Project

Een sierlijke haai

Een vergeten reus in de Noordzee: de zee-engel

  • Status: Ernstig bedreigd
  • Zee-engelen zijn haaien, maar ze hebben een plat lichaam dat lijkt op dat van een rog
  • Hij voelt zich thuis in de Atlantische oceaan, de Middellandse zee en heel soms ook aan de kust van de Noordzee

De zee-engel

De zee-engel zwom zo’n 2,5 miljoen jaar geleden al in de Noordzee: er zijn fossiele tanden uit deze tijd gevonden in de zee bij Scheveningen en in een diepe zandlaag uit het pleistoceen in Zeeland. Het dier dankt zijn naam aan sierlijke borstvinnen die op vleugels lijken. Het is geen rog, ook al lijkt hij hier wel op. Het is een platte haaiensoort, die op zandbodems leeft. Overdag graaft hij zich in en ligt hij onder het zand, waardoor hij bijna niet te zien is voor andere dieren.

Zee-engelen zijn groter dan je misschien denkt; ze kunnen wel twee meter lang worden en 80 kilo wegen. De dieren voeden zich ’s nachts, door over de bodem te zoeken naar eten. Ze worden ongeveer 20 jaar oud. De soort is ‘eierlevendbarend’, dit betekent dat de eitjes in het lichaam van de moeder blijven en daar ook uitkomen. Ze worden dan als jonge haaitjes geboren. De Noordzee was vroeger een geschikte paai- en opgroeiplaats voor haaien en roggen en bood deze reuzen een gevarieerd menu van garnalen, krabben, inktvissen en platvissen.

Angel Shark Project

Wat is er aan de hand?

De Noordzee was vroeger een ongekend rijke wildernis, compleet met grote soorten haaien en roggen. Rond 1900 waren deze vissen hier nog letterlijk kind aan huis. De zee-engel was er hier één van. In de twintigste eeuw nam het aantal zee-engelen snel af, wanneer de visserij meer in opkomst kwam. Nu is deze diersoort niet vaak meer te zien, en is hij ernstig bedreigd. In veel Noord-Europese gebieden waar hij vroeger voorkwam wordt hij nu zelfs als lokaal uitgestorven beschouwd. Rond Ierland en Zuid-Engeland worden soms nog enkele van deze bijzondere dieren gezien.

Waarom is het belangrijk om de zee-engel te beschermen?

Al 450 miljoen jaar vervullen haaien en roggen een onmisbare rol in het ecosysteem van de zeeën. Ze dragen bij aan gezonde vispopulaties door zwakkere exemplaren op te eten. Zelf worden ze ook opgegeten door grotere roofdieren. Zo blijft er een balans in de natuur in zee.

Lauren Simmonds / WWF-UK

Waardoor wordt de zee-engel bedreigd?

  • 1

    Visserij

    Grote vissen zoals de zee-engel zijn erg kwetsbaar voor visserij, omdat deze dieren zich niet zo snel voortplanten. Als ze gevangen worden voordat ze volwassen zijn, hebben ze nog geen jongen kunnen voortbrengen. De haaien werden vooral gevangen in de ondiepe kustzone van de Noordzee. Dit waren waarschijnlijk de kraamkamers van de zee-engelen, want er werden veel pasgeboren haaitjes en zwangere vrouwtjeshaaien gevangen.

  • 2

    Bijvangst

    Zee-engelen worden ook regelmatig per ongeluk gevangen, als bijvangst. Als de dieren vast komen te zitten in sleepnetten kunnen ze hier niet meer aan ontsnappen.

Wat doet WWF?

Het is lang onbekend geweest dat grote haaiensoorten in de Noordzee zwommen. Door meer onderzoek is gebleken dat deze dieren juist lange tijd onze Noordzee al als thuis beschouwen. Vondsten van fossiele haaien- en roggentanden, archeologische opgravingen, oude documenten van vismarkten en krantenartikelen hebben dit aangetoond. Dit speurwerk laat zien hoe rijk de natuur in de Noordzee was. Grote dieren hoorden er volop bij en vervulden een belangrijke rol in het ecosysteem. Dit geeft een nieuwe kijk op de kansen voor een rijke Noordzee. WWF beschermt haaien en stimuleert onderzoek naar soorten die bijna verdwenen zijn, zoals de zee-engel. Zo kunnen we hopelijk onze mooie, diverse Noordzee-natuur weer terug krijgen!

Meer weten?

Haaiensoorten
Haaiensoorten
Lees meer over de verwanten van de zee-engel, zoals bijvoorbeeld de hamerhaai.
Oceanen
Oceanen
Lees meer over deze mooie, maar kwetsbare onderwaterwereld.

Gerelateerde artikelen

Onderzoek naar de bedreigde en mysterieuze zee-engel

De onderzoekers die zich bezighouden met de zee-engelen in de wateren rondom de Canarische Eilanden kunnen op dit moment, vanwege het Corona-virus geen veldwerk doen. Daarom zitten ze nu vooral achter hun bureau. Een klein positief puntje: ze hebben meer tijd voor een update over hun onderzoek naar deze ernstig bedreigde haaiensoort.
Meer info

Laatste roggen uitgezet in de Noordzee op Dierendag

Op 4 oktober worden de laatste zeventien gemerkte roggen uitgezet in de Noordzee. De uitzet is onderdeel van het project “Haaien en roggen terug in de Noordzee”. Hiermee wordt belangrijke informatie opgehaald die bij moet dragen aan betere bescherming van haaien en roggen in Nederlandse wateren.
Meer info

Haaien in de Middellandse Zee bedreigd door overbevissing

Meer dan de helft van alle soorten haaien en roggen die in de Middellandse Zee leven, wordt bedreigd. Bijna een derde staat op het punt om lokaal uit te sterven.
Meer info

Zee-engel en vleet: twee vergeten reuzen uit de Noordzee

De Noordzee was vroeger een ongekend rijke wildernis, compleet met grote haaien en roggen. Rond 1900 waren haaien zoals de zee-engel en roggen zoals de vleet hier nog letterlijk kind aan huis. Dit blijkt uit nieuw onderzoek van het Wereld Natuur Fonds en het NIOZ.
Meer info

7 bijzondere diersoorten uit de Noordzee

WWF roept vandaag uit tot ‘Internationale Noordzee dag’. Er zwemmen wel 220 verschillende soorten vis, van kabeljauw tot tarbot en van haring tot haringhaai. En nog veel meer! Wist jij dat deze 7 soorten te vinden zijn in de Noordzee?
Meer info

Haai Five 'to-do-lijst' voor de minister

Veel haaien- en roggensoorten wereldwijd worden bedreigd. Een nieuw beleid is dringend nodig en dat is precies waar de minister op aanstuurt. WWF heeft alvast een ‘to do-lijst’ voor de minister om de haaien succesvol te kunnen beschermen.
Meer info
Antonio Busiello / WWF-US

Wat kan ik doen?

De natuur heeft jouw hulp nodig

Word donateur

Help mee door de natuur structureel met ons te beschermen voor een vast bedrag per maand. Samen kunnen we werken aan een prachtige wereld vól natuur!