Waarom jaguars van Colombiaanse cacao houden
De zon staat hoog boven het Colombiaanse landschap als we een smal pad oplopen richting een kleine boerderij. Ik ben in de regio Cacuetá, dat bekend staat als de Gouden Toegangspoort naar de Amazone. Geen kale weilanden hier, zoals ik die onderweg vaak zag, maar jonge bomen, struiken en zoemende insecten. Een plek waar het land weer tot leven komt. Een plek waar de iconische jaguar weer ongezien kan bewegen.
Ik ben in Colombia om met eigen ogen het werk te zien dat onze Colombiaanse collega’s doen met kleinschalige boeren in het project Amazon Cocoa & Peace. Samen met collega’s uit het WWF-netwerk leer ik hier van hun aanpak. Want wat hier gebeurt, raakt aan grote vragen: hoe herstellen we leefgebied van jaguars, vergroten we biodiversiteit én zorgen we dat boeren een goed inkomen hebben?
Waar grasland is hersteld en de natuur tot leven komt
In de regio bezoeken we boeren die een deel van hun land anders zijn gaan gebruiken. Waar de natuur ooit plaatsmaakte voor kaal grasland met grazend vee, keert nu de diversiteit terug. Cacao en andere bomen groeien er in een divers boslandbouwsysteem dat het landschap weer tot leven brengt.
Bijzonder aan deze aanpak: er wordt bewust rekening gehouden met de jaguar. Caquetá maakt deel uit van een gebied met zo’n 2.000 jaguars, waarvan het leefgebied onder druk staat door ontbossing en versnippering. Nieuwe wegen en landbouw zorgen ervoor dat jaguars geïsoleerd raken en moeilijker prooi of partners vinden.
Door gevarieerde aanplant en het behoud van natuurlijke elementen blijven leefgebieden met elkaar verbonden. Jaguars kunnen zich weer door het landschap bewegen, terwijl boeren profiteren van meer diversiteit, voedsel en inkomen. Hier blijken natuurherstel en landbouw geen tegenpolen, maar bondgenoten.
Boeren worden soms gezien als bedreiging voor de natuur, maar hier zie ik het tegendeel. Veel boeren willen hun land goed beheren - voor zichzelf, hun kinderen en de natuur om hen heen. Ze zijn hoeders van het landschap én voorlopers in natuurpositieve landbouw.
![Agroforestry farmer's place.jpeg]()
De cacaoboerderij ligt te midden van herstelde natuur waar jaguars zich weer veilig verplaatsen.
Doña Leonor en haar boslandbouw
De boerderij die we nu betreden, buiten het dorp San José del Fragua, is die van Doña Leonor. Terwijl verderop paarden rustig grazen, laat zij ons haar land zien. Tussen jonge bomen groeien cacao, fruitbomen en andere gewassen door elkaar. Samen vormen ze een beginnend bos: boslandbouw in de praktijk.
Doña Leonor vertelt hoe de schaduw van de fruit- en schaduwbomen de cacao beschermt tegen extreme hitte en hoe de bodem zichtbaar verbetert. Waar eerder weinig groeide, ontstaat nu een systeem dat zichzelf steeds sterker maakt. Het diverse landschap trekt meer dieren en insecten aan, waaronder bestuivers zoals bijen, en versterkt zo de biodiversiteit verder.
Cacaoboerin Doña Leonor legt uit hoe de jonge cacaobomen bijdragen aan de biodiversiteit
Samen sterker in coöperaties
Doña Leonor staat er niet alleen voor. Zij en andere boeren hebben zich verenigd in coöperaties. Hierin delen ze kennis, verzamelen ze oogsten en trekken samen op richting de markt. Die samenwerking is cruciaal: om van elkaar te leren, maar ook om voldoende volume en kwaliteit te realiseren. En met succes: afgelopen jaar verhoogden de 268 cacaoboeren, verenigd in negen coöperaties, hun opbrengst met 70% ten opzichte van het jaar ervoor.
De cacao wordt op biologische wijze geteeld: zonder kunstmest en chemische bestrijdingsmiddelen en met respect voor bodem, water en biodiversiteit. Een officiële biologische certificering zou de coöperatie toegang geven tot internationale markten, maar de kosten zijn voor veel kleinschalige boeren nog hoog. Het verlagen van die drempel is dan ook een belangrijke volgende stap.
Ook jaguars houden van chocola
Doña Leonor’s coöperatie produceert cacao van hoge kwaliteit. De cacao wordt verwerkt tot chocoladeproducten die gecertificeerd jaguar-friendly zijn. Repen met açai, bonbons en andere lekkernijen laten zien dat natuurvriendelijke productie en kwaliteit hand in hand kunnen gaan. Tijdens mijn bezoek krijg ik de eer om te proeven. Deze chocolade is niet alleen goed voor biodiversiteit en boereninkomens, maar ook gewoon ontzettend lekker!
Ik neem dan ook een flinke doos mee naar Nederland – voor collega’s, familie en vrienden. Zodat zij niet alleen het verhaal horen, maar het ook kunnen proeven.
Leren van wat werkt
De kwaliteit is er al, maar het totale volume is nog te laag om aan internationale afnemers te leveren. Tijdens onze reis is ook een inkoper van biologische producten aanwezig. Hij neemt samples mee naar Nederland om de kwaliteit verder te beoordelen en te verkennen hoe de coöperatie technisch ondersteund kan worden.
Met extra ondersteuning, bijvoorbeeld om productie op te schalen en stappen te zetten richting certificering, kan de coöperatie verder groeien. Zo kan dit initiatief uitgroeien tot een voorbeeld voor andere boeren: cacao die biologisch wordt geteeld, bodems herstelt, jaguars beschermt, bestuivers aantrekt, én een stabiel inkomen oplevert.
Het project loopt inmiddels enkele jaren en de eerste resultaten zijn zichtbaar. Wat werkt hier nu echt? Niet één oplossing, maar de combinatie: vertrouwen in boeren, sterke coöperaties, oog voor ecologie en een markt die duurzame keuzes beloont.
Wanneer ik terugdenk aan Colombia, zie ik de samenwerking met boeren voor me, de stille aanwezigheid van jaguars, en chocolade die een verhaal vertelt – over herstel, samenwerking en hoop.
Als dit model verder groeit, profiteren meer boeren én de natuur om hen heen. En kunnen wij hier in Nederland ooit genieten van duurzame, jaguarvriendelijke chocolade. Winst voor iedereen.