Y.-J. Rey-Millet / WWF

Lessenoverzicht Toekomstkunde

Hier vind je alle lessen voor groep 5 t/m 8.

Tip!

Sla deze pagina op. Zo kun je altijd snel bij de lessen.

WWF Toekomstkunde logo

Uitgelicht

Lessen per thema

Hieronder staan alle lessen. Via het menu aan de rechterzijde schakel je eenvoudig tussen de thema's. Er is geen volgorde die je dient te hanteren, de lessen zijn los van elkaar te gebruiken.

naturepl.com / Andy Rouse / WW

Wilde dieren

Sommige wilde dieren worden ernstig bedreigd, maar met sommige soorten gaat het gelukkig ook beter. Laat je verbazen door de schoonheid van het dierenrijk en denk mee hoe we dieren kunnen helpen.

naturepl.com / Eric Baccega / WWF

Les 68: Mensapen

Kinderen leren over de verschillende soorten mensapen.
Meer info
Richard Barrett / WWF-UK

Les 67: Help de walvis!

Kinderen leren over soorten walvissen en hun bedreigingen.
Meer info
Anton Vorauer / WWF

Les 64: Een wild dier in huis?

Kinderen leren over wilde dieren die als huisdier worden gehouden.
Meer info
Steve Morello / WWF

Les 61: Leeuwen

Kinderen leren over de bedreigingen van de koning van de savanne.
Meer info

Les 60: Opgelet, indringers!

Kinderen leren over exoten en waarom dieren niet zomaar overal kunnen leven.
Meer info
WWF / James Morgan

Les 57: In actie tegen stropers

Kinderen leren over de stroperij en bedenken zelf oplossingen.
Meer info

Les 55: De das en zijn burcht

Kinderen leren meer over dassen en de relatie tussen mensen en natuur.
Meer info
naturepl.com / John Downer / WWF

Les 51: Red de dieren!

Kinderen leren over een nieuw plan om dieren te redden en doen onderzoek.
Meer info
Casper Douma / WWF

Les 48: Zeeschildpadden

Kinderen leren waarom ze bedreigd worden en hoe we kunnen helpen.
Meer info
Richard Barrett / WWF-UK

Les 45: Een ijsbeer zonder ijs

Kinderen leren over smeltend zee-ijs en de gevolgen voor de ijsbeer.
Meer info

Les 44: Op de Rode Lijst

Kinderen leren over zoogdieren die bedreigd worden of opbloeien.
Meer info
Peter van Rodijnen

Les 43: De steur komt terug!

Kinderen leren over het plan om de steur terug te laten keren.
Meer info

Les 42: Dieren voor ons vermaak

Kinderen leren over oplossingen voor entertainment door dieren.
Meer info

Les 40: Films over natuur

Kinderen leren over de kracht van natuurfilms en voice-overs.
Meer info

Les 36: Nertsen en bont

Kinderen leren over nertsen, de bontindustrie en dierenwelzijn.
Meer info
Shutterstock / Willyam Bradberry / WWF

Les 34: Haaien

Kinderen leren over haaien en waardoor ze bedreigd worden.
Meer info
Mariëlle van Uitert / WWF

Les 31: Wolven in Nederland

Kinderen leren over de wolf en waarom hij steeds vaker in het nieuws is.
Meer info
naturepl.com / SCOTLAND: The Big Picture / WWF

Les 30: Bruinvis en lawaai

Kinderen leren over de oorzaken en gevolgen van onderwaterlawaai.
Meer info

Les 29: Panda

Kinderen vieren de geboorte van een reuzenpanda.
Meer info
Martin Harvey / WWF

Les 27: Dieren helpen elkaar

Kinderen leren waarom wilde dieren soms samenwerken.
Meer info
Staffan Widstrand / WWF

Les 25: Jaguars en bossen

Kinderen leren over de jaguar en de gevolgen van ontbossing.
Meer info

Les 24: Broedende slechtvalk

Kinderen leren over de slechtvalk en kijken live mee bij een broedend paartje.
Meer info

Les 22: Schubdieren

Kinderen leren over het bijzondere schubdier en waarom hij bedreigd wordt.
Meer info

Les 17: Vogelbekdier in gevaar

Kinderen leren over het bijzondere vogelbekdier en waarom hij bedreigd wordt.
Meer info
Julie Fletcher / WWF Australië

Les 14: Australië staat in brand

Kinderen leren over de bosbranden in Australië en de gevolgen voor dieren en natuur.
Meer info
Jeff Duerr

Les 13: Walvispoep en het klimaat

Kinderen leren over walvissen en hoe ze helpen tegen klimaatverandering.
Meer info
WWF-Canon / Folke Wul

Les 12: Handel in bedreigde dieren

Kinderen leren over de illegale handel in beschermde planten en dieren.
Meer info
Martina Lion

Les 10: Bevers in Nederland

Kinderen leren over bevers en andere diersoorten die (weer) in Nederland leven.
Meer info
Julia Thiemann / WWF-Germany

Les 8: Olifant in je achtertuin

Kinderen onderzoeken hoe mens-dier conflicten opgelost kunnen worden.
Meer info
naturepl.com / Fiona Rogers / WWF

Les 6: Bos of stad?

Kinderen ontwerpen een nieuwe stad en houden rekening met mens en dier.
Meer info
Martin Harvey / WWF

Les 3: Hoop voor de neushoorns

Kinderen ontdekken wat we doen om de een bijzondere neushoornsoort te redden.
Meer info
Shutterstock / A3pfamily / WWF

Duurzaamheid

Iedereen kan helpen de natuur te beschermen. Het zijn soms kleine dingen die al een grote impact kunnen hebben. Van het stoppen met eenmalig gebruiken van plastic tot het aanpassen van je eetgewoontes. 

Shutterstock / Soonthorn Wongsaita / WWF

Les 69: Super-energie!

Kinderen leren over duurzame energie en het besparen van energie.
Meer info

Les 63: Vegavlees

Kinderen leren over vleesvervangers en de link tussen vlees en duurzaamheid.
Meer info

Les 58: Aandacht voor de aarde

Kinderen maken kennis met Earth Hour en staan stil bij onze aarde.
Meer info

Les 56: Geef de natuur een stem

Kinderen leren over de verkiezingen en maken zelf duurzame plannen.
Meer info

Les 50: Zuinig zijn met kleding

Kinderen leren over duurzaam met kleding omgaan.
Meer info

Les 36: Nertsen en bont

Kinderen leren over nertsen, de bontindustrie en dierenwelzijn.
Meer info

Les 33: Ballonnen

Kinderen leren over het oplaten van ballonen en vervuiling.
Meer info

Les 28: Water besparen

Kinderen leren hoe ze thuis water kunnen besparen en waarom dat belangrijk is.
Meer info

Les 26: Zelf groente kweken

Kinderen leren over voedsel en hoe ze zelf tomaten kunnen kweken.
Meer info

Les 19: Ruimteafval

Kinderen leren over de invloed van mensen buiten de bewoonde wereld.
Meer info

Les 7: Kleding

Kinderen bekijken waar kleding vandaan komt en leren wat kleding duurzaam maakt.
Meer info
WWF / Vincent Kneefel

Plastic en afval

Per jaar komt er wel 11 miljoen ton plastic in zee. Voor veel dieren is de plastic soep een groot probleem. Hoe lossen we dat op?

Les 66: Plastic statiegeld

Kinderen leren over het plasticprobleem en oplossingen zoals statiegeld.
Meer info
Elizabeth Dalziel / WWF-UK

Les 53: Afval in de natuur

Kinderen leren over de toename van afval in nu we meer thuis zijn.
Meer info

Les 47: Zwervende mondkapjes

Kinderen leren over een nieuw soort zwerfafval: mondkapjes.
Meer info

Les 33: Ballonnen

Kinderen leren over het oplaten van ballonen en vervuiling.
Meer info
Shutterstock / John Cuyos / WWF

Les 23: Wegwerpplastic thuis

Kinderen leren over wegwerpplastic, de alternatieven en gaan thuis op onderzoek.
Meer info
WWF / Vincent Kneefel

Les 9: Rotzooi uit de rivier

Kinderen leren over plastic afval in rivieren en de oplossingen om dat verhelpen.
Meer info

Les 4: Plastic

Kinderen leren hoe wegwerpplastic een bedreiging vormt voor zeeleven.
Meer info

Les 2: Duikers halen afval uit de Noordzee

Kinderen leren dat afval een groot probleem is voor het leven in de Noordzee.
Meer info
Jonne Seijdel / WWF-Netherlands

Natuur

De natuur heeft ons zoveel moois te bieden. Van reusachtige bossen en koraalriffen tot bijzondere insecten. Deze lessen gaan dieper in op de natuur en alles dat daar mee te maken heeft.

Les 70: Waar waren de wespen?

Kinderen leren waarom wespen nuttige insecten zijn.
Meer info
Arthur Trevino

Les 65: Grappige natuurfoto's

Kinderen leren over bijzondere foto's van dieren en waarom ze belangrijk kunnen zijn.
Meer info

Les 62: Praten met de zee

Kinderen leren over een project waarbij de Noordzee een stem krijgt.
Meer info

Les 60: Opgelet, indringers!

Kinderen leren over exoten en waarom dieren niet zomaar overal kunnen leven.
Meer info

Les 59: Bijen

Kinderen leren over bijen en waarom we niet zonder ze kunnen.
Meer info

Les 56: Geef de natuur een stem

Kinderen leren over de verkiezingen en maken zelf duurzame plannen.
Meer info
James Morgan / WWF-US

Les 54: Biodiversiteit

Kinderen leren waarom balans in de natuur belangrijk is.
Meer info
Carlien Bootsma

Les 46: Help de Noordzee!

Kinderen leren hoe oesters en riffen de Noordzee kunnen helpen.
Meer info

Les 44: Op de Rode Lijst

Kinderen leren over zoogdieren die bedreigd worden of opbloeien.
Meer info
Peter van Rodijnen

Les 43: De steur komt terug!

Kinderen leren over het plan om de steur terug te laten keren.
Meer info
Pexels

Les 41: Bladeren zijn belangrijk

Kinderen leren waarom bladeren belangrijk zijn voor dieren.
Meer info

Les 40: Films over natuur

Kinderen leren over de kracht van natuurfilms en voice-overs.
Meer info
David Lawson / WWF-UK

Les 39: Bodemdieren

Kinderen leren over bodemdieren en waarom ze belangrijk zijn.
Meer info

Les 35: Eiland Bliek

Kinderen leren over eiland Bliek, dat door mensen is gemaakt om de natuur te helpen.
Meer info

Les 32: Oceanen

Kinderen leren over mysterieuze oceanen en het leven in zee.
Meer info
Mariëlle van Uitert / WWF

Les 31: Wolven in Nederland

Kinderen leren over de wolf en waarom hij steeds vaker in het nieuws is.
Meer info
Staffan Widstrand / WWF

Les 25: Jaguars en bossen

Kinderen leren over de jaguar en de gevolgen van ontbossing.
Meer info

Les 21: Help het koraal!

Kinderen leren wat er aan de hand is met koraal en hoe we het kunnen herstellen.
Meer info
Ola Jennersten / WWF-Sweden

Les 15: Koolmezen in actie

Kinderen leren welke rol koolmezen hebben in het bestrijden processierupsen.
Meer info

Les 11: Stikstof

Kinderen leren over stikstof en ontdekken welke invloed het heeft op de natuur.
Meer info
Julia Thiemann / WWF-Germany

Les 8: Olifant in je achtertuin

Kinderen onderzoeken hoe mens-dier conflicten opgelost kunnen worden.
Meer info
WWF Brasil

Les 1: Bosbranden in de Amazone

Kinderen leren hoe het komt dat het grootste regenwoud ter wereld in brand staat.
Meer info
Global Warming Images / WWF

Klimaat

Als we niets doen tegen de opwarming van de aarde, sterft een derde van alle plant- en diersoorten mogelijk nog binnen een eeuw uit.

Shutterstock / Soonthorn Wongsaita / WWF

Les 69: Super-energie!

Kinderen leren over duurzame energie en het besparen van energie.
Meer info

Les 58: Aandacht voor de aarde

Kinderen maken kennis met Earth Hour en staan stil bij onze aarde.
Meer info

Les 52: De zeespiegel stijgt

Kinderen leren over de zeespiegel en het verschil tussen land- en zeeijs.
Meer info
Richard Barrett / WWF-UK

Les 45: Een ijsbeer zonder ijs

Kinderen leren over smeltend zee-ijs en de gevolgen voor de ijsbeer.
Meer info

Les 38: Vaker warmer weer

Kinderen leren dat je kunt aantonen dat de aarde opwarmt.
Meer info

Les 20: Corona en het klimaat

Kinderen leren over het verband tussen het coronavirus en luchtvervuiling.
Meer info

Les 19: Ruimteafval

Kinderen leren over de invloed van mensen buiten de bewoonde wereld.
Meer info
Global Warming Images / WWF

Les 16: Vliegvakanties

Kinderen leren over vliegen en voorspellen hoe vakanties gaan in de toekomst.
Meer info
Julie Fletcher / WWF Australië

Les 14: Australië staat in brand

Kinderen leren over de bosbranden in Australië en de gevolgen voor dieren en natuur.
Meer info
Jeff Duerr

Les 13: Walvispoep en het klimaat

Kinderen leren over walvissen en hoe ze helpen tegen klimaatverandering.
Meer info

Les 11: Stikstof

Kinderen leren over stikstof en ontdekken welke invloed het heeft op de natuur.
Meer info
Global Warming Images / WWF

Les 5: Het klimaat verandert

Kinderen leren waarom gletsjers smelten en komen in actie.
Meer info
WWF Brasil

Les 1: Bosbranden in de Amazone

Kinderen leren hoe het komt dat het grootste regenwoud ter wereld in brand staat.
Meer info

Veelgestelde vragen

Hoe gebruik ik Toekomstkunde?

Het lesmateriaal van Toekomstkunde is geschikt voor groep 5/6 en groep 7/8. Iedere les bevat een downloadbaar werkblad, waarmee kinderen een half uur grotendeels zelfstandig aan de slag kunnen. Daarnaast is er een beknopte handleiding met achtergrondinformatie bij iedere les beschikbaar. Regelmatig brengt WWF nieuwe lessen van Toekomstkunde uit, die inspelen op een actualiteit dat te maken heeft met de thema's: wilde dieren, duurzaamheid, plastic en afval, natuur en klimaat.

De werkbladen hebben tevens een herkenbare structuur. Hieronder zie je een impressie met de bijbehorende onderdelen.

Hoe past Toekomstkunde in mijn lesprogramma?

Toekomstkunde is een aanvulling op bestaande vakgebieden zoals natuur, aardrijkskunde en wereldoriëntatie. Toekomstkunde geeft belangrijke, actuele thema’s een plek in het onderwijs. De focus ligt op vaardigheden die passen bij de huidige onderwijsontwikkelingen, zoals filosoferen, onderzoek doen, presenteren, kritisch denken en burgerschap.

Je kunt de lessen op verschillende manieren inzetten. Er is ook geen noodzaak om alle lessen uit te voeren of bij de eerste les te beginnen. Hoe de lessen ingezet worden verschilt. Zo zijn er leerkrachten die de lessen gebruiken in de weektaak of als klaaropdracht. Ook voor themaweken of als aanvulling op bestaande methodes kan Toekomstkunde uitkomst bieden.

Wat is het doel van Toekomstkunde?

Kinderen worden zich met Toekomstkunde ervan bewust dat mensen onderdeel zijn van de natuur en dat alles met elkaar in verbinding staat. In de opdrachten komen vaardigheden aan bod die de kinderen helpen om hun mening te vormen en in actie te komen. Die acties kunnen klein zijn, maar kunnen de volwassenen in hun omgeving wel aanzetten tot gedragsverandering. Beter begrip van de problemen op onze aarde en wat je eraan kunt doen op jonge leeftijd leidt tot betere keuzes wanneer deze kinderen zelf beslissers worden.

Hoe evalueer ik Toekomstkunde?

Als de kinderen alle stappen in de werkbladen volgen, dan is er een evaluatiemoment. Het is natuurlijk ook mogelijk om bijvoorbeeld wekelijks of maandelijks tijd in te ruimen om samen met de kinderen kort te evalueren over hun werk en hun bevindingen. Soms zal een opdracht leiden tot een presentatie of een andere uiting. Grijp dit soort momenten aan om het onderwerp te evalueren, te verdiepen of op een creatieve manier te verrijken.

Kan ik Toekomstkunde uitbreiden?

De onderwerpen die ter sprake komen bij Toekomstkunde zijn behalve actueel ook veelomvattend. Iedere les leent zich ervoor om dieper in de stof te duiken en meer te onderzoeken. Inventariseer bijvoorbeeld de vragen die kinderen hebben naar aanleiding van een onderwerp in Toekomstkunde en maak er samen onderzoeksvragen van. Of zoek over een onderwerp extra lessen die het onderwerp verdiepen.

Ook lenen de onderwerpen zich goed voor spreekbeurten en werkstukken. Op de website van WWF is over elk thema meer informatie te vinden.

Hoe blijf ik op de hoogte van nieuw materiaal?

Regelmatig verschijnen er nieuwe lessen van Toekomstkunde! Wil je niks missen? Meld je dan aan voor de mailupdate! Je ontvangt nieuw lesmateriaal dan gelijk in je mailbox! Aanmelden kan op deze pagina.

Ik wil graag de lessen op verschijningsdatum raadplegen.

Dat kan! Voorheen plaatsten we de lessen in een chronologisch overzicht. Dit overzicht kun je hier vinden.

Ik heb een suggestie of tip voor Toekomstkunde!

Alles is welkom! Via dit formulier kun je een onderwerp voor een nieuwe les indienen.

Heb je een specifieke vraag of een resultaat uit een les die je wilt delen? Mail de redactie op: toekomstkunde@wwf.nl.

Toekomstkunde Junior

Ben je benieuwd naar het materiaal voor groep 3 en 4?