Michel Gunther / WWF
20 juli 2018

Trekvissen stoten bijna elke kilometer hun neus in Europese rivieren

Zalmen, palingen en andere trekvissen stoten gemiddeld bijna elke kilometer hun neus in Europese rivieren. Dat komt door de enorme hoeveelheid dammen, stuwen en sluizen die Europa rijk is, 1 dam voor elke kilometer rivier. Dit heeft een negatief effect op riviernatuur, zoals verlies van leefgebied en een verslechterde waterkwaliteit.

Het verwijderen van dammen is één van de meest effectieve manieren om natuur te herstellen met direct resultaat. Dat staat in het rapport ‘Dam Removal, a viable solution for the future of our European rivers’ dat het Wereld Natuur Fonds samen met Dam Removal Europe heeft uitgebracht.

30.000 ongebruikte dammen

Naar schatting zijn alleen al in Spanje, Frankrijk, Polen en Groot-Brittannië tot 30.000 voornamelijk kleine dammen niet meer in gebruik, maar die zorgen er wel voor dat rivieren niet meer stromen. Voor heel Europa moet dat getal nog veel groter zijn. Hierdoor kunnen vissen hun paai- en voedselgebieden niet bereiken. Trekvissen zoals de zalm, de steur en de paling zijn sterk verminderd in aantal of verdwenen. En dit heeft weer gevolgen voor visetende vogels, zoals de lepelaar, de zwarte ooievaar en de zeearend. Zoetwater dier- en plantensoorten zijn sinds 1970 wereldwijd met meer dan 80% gedaald. De enorme hoeveelheid dammen in onze rivieren zijn daar zeker een belangrijke oorzaak van.

Verwijderen goedkoper dan onderhouden

“De oplossing is simpel”, aldus Bart Geenen, hoofd zoetwater van WWF. “Dammen zonder functie moeten worden verwijderd zodat de rivier weer kan stromen. 'Dam removal', het verwijderen van dammen, is aanzienlijk goedkoper dan het onderhouden van verouderde exemplaren. Alle Europese lidstaten moeten volgens de Europese Kaderrichtlijn Water zorgdragen voor gezonde, stromende rivieren. Dit levert veel op: water dat op een natuurlijke manier wordt schoongemaakt, bescherming tegen overstroming en droogte, drinkwater, en water voor de landbouw.”

Kleine dammen

“Tot nu toe werden alleen dammen hoger dan 10 meter geteld, maar deze dammen vertegenwoordigen minder dan 3% van de totale bestaande barrières”, stelt Bart. “De kleine, verouderde dammen zonder functie bleven zo buiten beeld voor water-, rivier- en natuurprofessionals.”

Succesvolle voorbeelden

In het rapport staan diverse succesvolle voorbeelden. In de Nederlandse beek de Boven Slinge bij Winterswijk waren twee stuwen geplaatst om de waterstand te beheersen. Dit resulteerde onder andere in volledig veranderde stroomomstandigheden, slechte waterkwaliteit en verschillende soorten die de bovenloop van de beek niet konden bereiken. Nadat in 2015 de stuwen werden verwijderd steeg het aantal soorten met gemiddeld 30% en het aantal (individuele) dieren met 148%. Ook in Frankrijk, Denemarken en Groot-Brittannië zijn door het verwijderen van dammen vele kilometers rivier weer vrij stromend gemaakt en vispopulaties hersteld.

Dammen verwijderen in stroomversnelling

Langzaamaan groeit het besef van het belang van dam removal. Volgend jaar worden de grootste Europese dammen ooit afgebroken: de 15 meter hoge Roche qui boit-Dam en de 35 meter hoge Vezin-Dam in de Sélune-rivier in Frankrijk. En deze week nog heeft de Spaanse regio Galicia besloten om alle dammen waar de vergunning niet van wordt verlengd, weg te halen.

Samen met Dam Removal Europe roept het Wereld Natuur Fonds Europese overheden op om alle kleine en grote dammen in Europa in kaart te brengen en de ongebruikte dammen te verwijderen.

Gerelateerde artikelen

Michel Gunther / WWF

NGO's roepen de EU op om waterkrachtprojecten niet meer te steunen

NGO’s hebben de handen ineengeslagen om de Europese Unie op te roepen om de overheidsfinanciering voor nieuwe waterkrachtprojecten in Europa stop te zetten. Het bouwen van meer waterkracht staat haaks op de biodiversiteitsdoelstellingen van de Europese Green Deal, gezien de kleine bijdrage die nieuwe centrales zouden leveren aan de energietransitie en afgezet tegen de milieuschade die ze veroorzaken. In een manifest vraagt WWF, samen met ondertekenaars zoals Climate Action Network Europe en Vogelbescherming, om publieke investeringen om te buigen naar verbetering van bestaande installaties, energiebesparende maatregelen en minder impactvolle alternatieven voor hernieuwbare energie, zoals wind- en zonne-energie.
Meer info
JORGE SIERRA / WWF-Spain

Dringende actie is nodig om Donana te redden

Uit een nieuwe analyse van WWF blijkt dat het Doñana National Park aan het verslechteren is door jarenlange verwaarlozing. Sinds 2010 diende WWF-Spanje al diverse klachten in over de slechte staat van het moerasgebied bij de Europese Unie.
Meer info

Nieuwe serie: Europe`s New Wild

Bij Europa denk je voornamelijk aan de rijke culturen en bruisende steden, maar de meeste mensen hebben geen idee hoe divers en spectaculair de natuur en wildlife van Europa is. De nieuwe zesdelige serie Europe`s New Wild is een inspirerend verhaal waarin je wordt meegenomen in de meest adembenemende landschappen die Europa te bieden heeft. Van de poolcirkel tot riviermoerassen, van diepe bossen tot ruige bergtoppen en ontdek welke unieke dieren allemaal in het wild van Europa leven. Europa heeft meer mooie natuur dan je in eerste instantie zou denken.
Meer info

Blijf op de hoogte

Ontvang inspiratie, duurzame tips, het laatste natuurnieuws van WWF én 10% korting in onze duurzame webshop (ca. 2 mails per maand).