Deception Valley: 3 cowboys 1 droom

Na wat bijbaantjes en diensttijd belanden de vrienden in het Amsterdamse vastgoed en de horeca. Maar de hang naar vrijheid blijft. Rond zijn twintigste gaat Jamal voor het eerst op safari. “Daarna blijft het onder je huid zitten als een soort verslaving.” Hij keert meerdere malen terug naar Afrika. Op een dag komt hij midden in het hart van Botswana in de Kalahari een vervallen lodge tegen die te koop staat.

Jamal, Bart en Berry besluiten ervoor te gaan. Ze kopen Deception Valley, een voormalige veehouderij. Gedegradeerd land waar bijna geen dier meer rondloopt. Ze knappen het op, leggen honderden kilometers aan zandwegen en waterleidingen aan. 10 jaar later is het een reservaat van maar liefst 43.000 hectare. Dat is twee keer groot Amsterdam of 10 keer de Oostvaardersplassen.

© Tessel in 't Veld / WWF

Comeback

Onder hun toeziend oog kreeg de natuur de kans om terug te komen. Te groeien, bloeien en floreren. “Eerst liepen hier alleen koedoe’s rond. We hebben zebra’s, impala’s en hartebeesten geherintroduceerd. Ook vind je hier nu leeuwen, luipaarden, cheeta’s, Afrikaanse wilde honden, giraffen en olifanten”, aldus Jamal.

En de laatste aanwinst zijn neushoorns. Zowel witte als de ernstig bedreigde zwarte. Een ultieme droom, noemt Jamal het. “Het zijn iconen. Het is mooi om de wereld beter achter te laten dan hoe je ‘m aantrof. Dat je iets goeds kan doen. Hopelijk loopt over 10 jaar hier 1 van de grootste neushoornpopulaties rond. Dan hebben we dat toch maar even gedaan.”

Bronpopulatie

Jamal hoopt ook dat het aangrenzende reservaat Dinaka zijn hekken naar beneden haalt en ook zwarte neushoorns krijgt, waardoor er opeens een gebied 2 keer zo groot ontstaat met dus 2 keer zoveel neushoorns. Ook hoopt hij dat hij een deel van het Central Kalahari Game Reserve mag geen beheren. Met een oppervlakte van meer dan 50.000 vierkante kilometer is dit het op 1 na grootste natuurreservaat ter wereld.

1 van de einddoelen van de mannen: Deception Valley wordt een zogenaamd brongebied voor verdere uitzettingen van neushoorns in Botswana. Maar daar eindigen de grootse dromen niet. “Ik heb nog veel wildere dromen”, onthult Jamal. “Het gaat slecht met veel dieren, omdat ze veel ruimte nodig hebben. En dat is er bijna niet meer.”

© Tessel in 't Veld / WWF

Ruimte zat

Maar in Botswana gelukkig nog wel. Het land is ongeveer zo groot als Frankrijk. Alleen is het inwoneraantal heel anders. Ter vergelijking: in Frankrijk wonen bijna 70 miljoen mensen, in Botswana 2 miljoen. Het allergrootste deel van die 2 miljoen woont ook nog eens in het zuiden in en rondom de hoofdstad Gaborone. Je kan dus uren rijden en nooit iemand tegenkomen. “Meer afgelegen dan dit wordt het niet”, aldus Jamal.

Wanneer je vanaf Deception Valley naar het noorden gaat, bereik je na bijna 500 kilometer de weelderige en altijd groene Okavangodelta. Deze grootste inlandse delta ter wereld is het eindpunt van de machtige rivier de Okavango, die leven geeft aan miljoenen mensen, een van de grootste olifantenpopulaties ter wereld en een heleboel andere wilde dieren. Tussen de Okavangodelta en Deception Valley vind je nagenoeg alleen maar veehouderijen. Sommige verlaten, andere met koeien.

© Tessel in 't Veld / WWF

Comeback van die andere Grote Migratie

Jamals grote droom? Al het land van die veehouderijen overkopen en het land teruggeven aan de natuur zodat er weer grote seizoensmigraties ontstaan. Zo groot als die op de Serengeti in Kenia en Tanzania. Miljoenen gnoes, zebra’s en gazellen leggen daar jaarlijks bijna 1000 kilometer af. In hun voortdurende zoektocht naar vers gras lopen ze alsmaar achter de regens aan.

Niet veel mensen weten dit, maar ooit kende Afrika dus een tweede zogenoemde Grote Migratie. Van de Okavangodelta naar de Kalahari. Deze kwam op dramatische en abrupte wijze ten einde in de jaren 60 van de vorige eeuw toen de overheid van Botswana duizenden kilometers aan veterinaire hekken plaatste. Ze wilden wilde dieren en hun ziektes weghouden van vee, maar zorgden er tegelijkertijd voor dat de migrerende dieren geen kant meer op konden en massaal hun einde vonden in de woestijn.

Hekken weg

In 2006 besloot Botswana gelukkig al een groot deel van die veterinaire hekken te slopen. En toen gebeurde er iets heel bijzonders. Binnen de kortste keren begonnen zebra’s en gnoes weer te migreren. Experts denken dat de migratie ‘genetisch verankerd is’ in het geheugen van de dieren. Want generaties hebben de trektocht niet gemaakt en die kennis dus niet kunnen doorgeven aan hun kalfjes.

Maar ondanks die hoopvolle start zijn we er nog niet. Om de volledige route van de delta tot de Kalahari weer open te stellen en te herstellen, moet er dus een zogenoemde corridor komen over stukken land die nog aan veehouderijen toebehoren. En daar hopen Jamal, Bart en Berry uiteindelijk iets aan te kunnen doen.

Grote kans dat de mannen hun droom ooit voor elkaar krijgen. “We hebben niet alleen ons doel in het leven gevonden in de Kalahri, maar ook ons thuis”, zeggen ze. Bovendien hebben ze het al zo ver geschopt zonder enige achtergrond in natuurbescherming, biologie of ecologie. “Je kan eindeloos praten over dat het niet goed gaat met de natuur, maar wij besloten er echt iets aan te doen”, zegt Jamal. “We springen gewoon in het diepe en dan zien we later wel welke problemen op ons afkomen”, vult Bart aan. Berry besluit: “ik denk dat het zinvol is wat we hier doen. Er bestaan zoveel mensen. Als iedereen voor zijn eigen stukje natuur zorgt, maken we het verschil.”