Alarmbellen

Smartphones en duurzaamheid. Tekst: Jaap Backx

Wat is het probleem?

Achter het schermpje van je smartphone schuilt een nogal verontrustend verhaal. Of beter gezegd: een serie verhalen vol oneerlijke en vervuilende praktijken. Zo hangt de winning van de belangrijkste mineralen in mobieltjes – goud, tin, tantaal en kobalt – aan elkaar van gewapende conflicten, uitbuiting en kinderarbeid. Ook het milieu en smartphones gaan slecht samen. Mijnen verminken landschappen en lekken chemicaliën. Ook zorgt de productieketen voor een gigantische broeikasgasuitstoot. Het European Environmental Bureau becijferde dat smartphones de grootste klimaatimpact hebben van alle elektronica.

Hoe erg is het?

Het verhaal van smartphones is van begin tot eind vrij rampzalig. In de Congolese kobaltmijnen riskeren honderdduizenden mensen hun leven. Soms gaat het om kinderen van zes jaar. In Indonesië moeten voor tinwinning regenwouden en koraalriffen wijken. En ook in landen waar de smartphones worden gemaakt, nemen ze het niet nauw met mens en milieu. De ellende houdt aan als we onze telefoons na gemiddeld drie jaar afdanken. Slechts een piepklein deel wordt gerecycled. De rest belandt op e-waste dumps in ontwikkelingslanden met alle giftige gevolgen van dien.

Wat doen we eraan?

Greenpeace onderzocht hoe smartphonefabrikanten scoren op duurzaamheid. Van de grote merken kregen alleen Apple, Dell en HP een voldoende. Het Nederlandse Fairphone kwam als beste uit de bus. Fairphone doet er alles aan om eerlijke en duurzame mobieltjes te maken. Ook zet het bedrijf in op extra levensduur. Fairphones bestaan uit losse bouwstenen die je makkelijk kunt vervangen. Dat maakt repareren aantrekkelijker.

Een langere levensduur is een belangrijke stap op weg naar duurzamere smartphones. Als alle Europeanen een jaar langer met hun mobiel zouden doen, scheelt dat volgens het European Environmental Bureau net zo veel CO2-uitstoot als een miljoen auto’s van de weg halen. In Nederland organiseert de Repair Café Foundation bijeenkomsten waar apparatuur gratis gemaakt wordt.

Tot slot moet de recycling beter. Closing the Loop probeert de productie- en afvalketen van smartphones circulair te maken. Het Nederlandse initiatief geeft een tweede leven aan grondstoffen in afgedankte mobieltjes, waarvan er zo’n drie miljoen in Nederland rondslingeren. Van het goud in die telefoons kun je 15.000 gouden ringen maken, blijkt uit onderzoek van Milieu Centraal. Gelukkig zijn er mensen die dat echt doen. De dames van NoWa (thisisnowa.com) en Mara & Villosa (maravillosa.nl) maken met goud uit oude telefoons prachtige sieraden. Zo krijgt dit donkere verhaal toch nog een glansje.

6 tips om je smartphone duurzamer te gebruiken

Stel de aankoop zo lang mogelijk uit. De meest duurzame telefoon is het toestel dat je hebt. De grondstoffen zijn gewonnen en zolang je hem gebruikt, ligt hij niet op een grote berg met e-waste.
Wees zuinig op je telefoon. Koop een stevig hoesje met beschermplaat. Gaat hij toch kapot? De meeste problemen zijn prima op te lossen. Er zijn talloze bedrijven die smartphones maken.
Kies voor een telefoon zonder abonnement. De meeste aanbieders bieden elke twee jaar een nieuw toestel aan en stimuleren zo de weggooicultuur.
Met slim opladen kun je de batterijduur ﬂink verlengen. Wacht niet totdat je batterij helemaal leeg is, maar houd het niveau tussen de 40 en 90 procent.
Koop een Fairphone 3. Die kost € 450 en is te bestellen via shop.fairphone.com/nl. Of ga voor een ‘refurbished’ model. Dit zijn tweedehands smartphones die zijn opgelapt.
Lever kapotte smartphones in bij een inzamelpunt. 12 procent van de Nederlanders gooit hun kapotte telefoon bij het huisvuil. Terwijl veel grondstoffen kunnen worden hergebruikt.