De veerkrachtige landschappen

In het hart van Zuid-Amerika ligt het Cerrado-Pantanal complex: een samenhangend landschap waar de tropische savannes, graslanden en droge bossen van de Cerrado overgaan in de Pantanal, het grootste moerasgebied ter wereld. Dit mozaïek van ecosystemen is van levensbelang voor mens en natuur en vormt het leefgebied van iconische soorten als de jaguar, manenwolf en tapir. Minder bekend dan de Amazone, maar minstens zo cruciaal voor de biodiversiteit en waterhuishouding van het continent.

De Cerrado is de meest biodiverse tropische savanne ter wereld. Ongeveer 5% van alle bekende plant- en diersoorten komt hier voor. Het gebied staat ook bekend als de ‘geboorteplaats van het water’: acht van de twaalf grootste stroomgebieden van Brazilië vinden hier hun oorsprong. De Cerrado vangt regenwater op, slaat het op in de bodem en voedt rivieren die uitmonden in de Pantanal, de Amazone en grote delen van Brazilië.

De Pantanal, vijf keer zo groot als Nederland, fungeert als een natuurlijke klimaatbuffer. In natte jaren houdt het enorme hoeveelheden water vast en voorkomt zo overstromingen. Het gebied is onmisbaar voor miljoenen trekvogels, vissen, reptielen en zoogdieren, waaronder een van de grootste jaguarpopulaties van Zuid-Amerika. Tegelijk is het samenhangende systeem kwetsbaar. Ontbossing en omzetting (‘conversie’) van natuurlijke vegetatie in de Cerrado, met een piek van ruim 11.000 km² in 2023, ondermijnen de watercyclus. In de Pantanal zorgen extreme droogte en bosbranden voor extra druk: in 2024 brandde circa 17% van het gebied af. Zonder bescherming en herstel komen waterzekerheid, biodiversiteit en klimaatbestendigheid in heel Zuid-Amerika verder in gevaar.

Met jouw structurele steun zorgen wij ervoor dat de Cerrado-Pantanal een veerkrachtig landschap blijft. Dat het een buffer vormt tegen extreme overstromingen en droogte en dat schoon water biedt aan alle dieren en mensen die er wonen. Het doel is om voor 2030 twee miljoen hectare land te herstellen door de volgende activiteiten:

• Beschermen en herstellen: We beschermen de gebieden als één samenhangend watersysteem. Oorspronkelijke natuur (15.000 hectare) wordt hersteld door inheemse gewassen en bomen te planten. Ook werken we aan het verbeteren van de waterkwaliteit en hoeveelheid in een gebied van 19 miljoen hectare. Door de bouw van dammen te voorkomen blijft de rivier vrij stromen en door natuurherstel kan water beter worden vastgehouden in de bodem en wortels.

• Duurzame productie: Samen met boeren, bedrijven en overheden werken we aan ontbossings- en conversievrije landbouw en sojaproductie. In plaats van nieuwe savanne te ontginnen, wordt bestaande landbouwgrond beter benut. Met gewasrotatie, boomaanplant en diversificatie wordt landbouw veerkrachtiger en minder afhankelijk van water.

• Inclusieve economie: We bouwen samen met bewoners duurzame handelsketens voor producten zoals noten en vruchten uit het gebied. Zo levert natuurbescherming ook inkomen en werkgelegenheid op. Vrouwen spelen een sleutelrol, onder meer via het verzamelen van zaden, natuurherstel en ecotoerisme.

• Schone handelsketens: De (internationale) vraag naar soja en vlees heeft grote gevolgen voor de Cerrado en Pantanal. Daarom werken we met bedrijven, banken en beleggers zodat handelsketens echt ontbossings- en conversievrij worden, en natuurverlies niet wordt gefinancierd of via wereldmarkten wordt aangewakkerd.

• Samenwerking over grenzen: De Pantanal ligt in drie landen (Brazilië, Bolivia en Paraguay) die moeten samenwerken voor de toekomst van het moerasgebied. Lokale WWF-kantoren en partners werken er hard aan dat die grensoverschrijdende samenwerking een ankerpunt wordt in de politieke beslissingen die over de Pantanal genomen worden.

Het Noordpoolgebied is immens, ruig en prachtig. Het is het gebied van ijsberen, walrussen en narwallen - soorten die afhankelijk zijn van het zee-ijs. Zeevogels broeden er met honderdduizenden op de eilanden en aan land leven de poolvossen en rendieren. Naast deze dieren wonen er bijna 4 miljoen mensen, waaronder inheemse volken met eeuwenoude culturen. Dit bijzondere gebied wordt bedreigd door de gevolgen van klimaatverandering: door het smelten van het zee-ijs wordt de Noordpool makkelijker toegankelijk voor economische activiteiten, zoals scheepvaart en olie- en gaswinning

Met jouw structurele steun zorgen wij ervoor dat mens en dier op de Noordpool beter kunnen samenleven en kunnen we investeren in de veerkracht van dit fantastische gebied.

WWF zet zich via het Arctisch programma in voor de bescherming van dit gebied. Dit programma focust op drie pijlers: natuurbescherming, duurzame economische ontwikkeling en de totstandkoming van (internationale) regelgeving voor het behoud van het Noordpoolgebied.

• Gebieden beschermen: De Noordpool is een uitgestrekt gebied, met een bijzondere biodiversiteit die is aangepast aan de condities van ijs en een ruig klimaat. WWF verzamelde alle kennis over deze mariene biodiversiteit in digitale kaarten. Door verschillende kaarten te combineren – zoals de migratieroutes van walvissen, de gebieden waar ijsberen hun jongen krijgen en de paaigronden van kabeljauw – identificeerden we gebieden die cruciaal zijn om te beschermen.

• IJsbeeronderzoek: De grootste bedreiging voor de ijsbeer is klimaatverandering. Het zee-ijs – waarvan ijsberen afhankelijk zijn voor hun voedsel en voortplanting – smelt ’s zomers namelijk steeds verder en eerder in het seizoen. Dankzij de satellietzenders en geolocatie-tags monitoren de onderzoekers het gedrag van de ijsberen. Hierdoor ontstaat een beter beeld van hun manier van leven en bewegen én meer inzicht in hoe ze zich aanpassen aan de veranderende omstandigheden van hun leefgebied.

• ‘Polair’ beleid: De Nederlandse overheid heeft een officieel polair beleid. WWF adviseerde de overheid met betrekking tot het beleidsplan dat is opgesteld voor de komende vijf jaar. Dit beleid geeft aan welke prioriteiten de overheid heeft en welke standpunten zij inneemt in de verschillende internationale conventies en overlegorganen. WWF heeft het departement geadviseerd over de urgente noodzaak aan verscherpte regelgeving voor economische sectoren zoals de scheepvaart.

Lees hier meer over het programma

Het Tri-National Dja-Odzala-Minkébé (Tridom) regenwoud is ruim 4 keer zo groot als Nederland en strekt zich uit over drie landen: Kameroen, Republiek Congo en Gabon. In dit unieke en veerkrachtige regenwoud wonen chimpansees, laaglandgorilla’s en bosolifanten. Daarnaast slaat dit gebied ontzettend veel CO2 op en is het onmisbaar in onze strijd tegen klimaatverandering.

Helaas wordt dit gebied bedreigd door stroperij, houtkap en de bouw van waterkrachtcentrales. Lange tijd waren grote delen van het regenwoud ontoegankelijk door de slechte wegen. Nu wordt de Trans-TRIDOM-weg aangelegd, dwars door dit gebied. Het gebied wordt hiermee ook makkelijker toegankelijk voor stropers. In het regenwoud wordt ook veel hout gekapt en een geplande waterkrachtcentrale in de rivier de Dja bedreigt het bos van Messok Dja. Hierdoor kunnen wilde dieren lastig van natuurgebied naar natuurgebied en komen ze ook regelmatiger mensen tegen. Dit veroorzaakt gevaarlijke situaties voor mens en dier.

Met jouw structurele steun kunnen wij de biodiversiteit van dit unieke gebied versterken en kunnen we de bijzondere diersoorten die hier wonen beschermen. We doen dit door bijvoorbeeld:

• De overlevingskansen van ernstig bedreigde diersoorten zoals bosolifanten, laaglandgorilla’s en chimpansees te te vergroten. WWF heeft in Kameroen een programma opgezet waarin wilde dieren met de gezamenlijke inzet van inheemse mensen, lokale gemeenschappen, eco bewakers en WWF personeel beschermd worden. 

• Samen met de gemeenschappen ervoor te zorgen dat zij het recht behouden om in het gebied duurzaam producten te oogsten en traditionele activiteiten te ondernemen.

• De positie van de inheemse volkeren en lokale gemeenschappen te versterken. We helpen ze met het  het in kaart brengen  welke gebieden inheems zijn en waar de grenzen ervan liggen, eigendomsrechten te verwerven, effectief bestuur op te zetten, inclusieve economieën te ontwikkelen en culturele en spirituele waarden te behouden.

• Duurzame productie te bevorderen, bijvoorbeeld door FSC-gecertificeerde houtkap en door het voorspellen van illegale ontbossing met Forest Foresight.