Vincent Kneefel WWF
Vincent Kneefel
Oceanenexpert WWF
05 april 2019

Duiken in de plastic soep

‘Manta, manta!’ roept onze kapitein. Ik ben op Nusa Penida, een eiland in Indonesië vlakbij Bali, in een baai die bekend staat om de lokale populatie mantaroggen (manta’s) die hier regelmatig komt eten. De manta’s zijn al een week niet gezien, maar het lijkt erop dat we vandaag geluk hebben!
Ik ben hier met het Indonesische WWF team om de manta’s van dichtbij te zien en fotograferen. Wat al snel duidelijk is, is dat we niet de enigen zijn; de manta’s zijn een toeristische trekpleister voor bezoekers vanuit de hele wereld. Op de boten om ons heen hoor ik Spaans, Chinees, Engels en nog veel meer verschillende talen. Omdat manta’s wel 2000x meer levend waard zijn dan dood, heeft de Indonesische overheid ze in 2014 de beschermde status gegeven.

 

Superslimme vis

Manta’s zijn mijn favoriete dieren om mee te snorkelen. Van alle vissen hebben ze het grootste brein en hun intelligentie is een stuk hoger dan die van andere vissoorten. Manta’s zijn speels en nieuwsgierig. Uit recent onderzoek blijkt dat ze mogelijk ook zelfbewust zijn. Het brein van een manta is maar liefst 10x groter dan dat van een walvishaai, de grootste vis op aarde. Het zijn roggen met het intelligentie vergelijkbaar met die van een dolfijn.

Lunch aan de oppervlakte

Op het moment dat we ons in het water begeven zijn de manta’s nog op de bodem van het rif. Ze maken hier gebruik van een ‘cleaning station’. Dit zijn kleine visjes die hun huid schoon houden, een perfecte symbiose dus. De manta’s hangen bijna bewegingloos boven het rif op 10 meter diepte. Na enige tijd beginnen de manta’s naar de oppervlakte te komen, het is tijd voor hun lunch!

 

Voedsel filteren

De manta voedt zich met plankton en kleine visjes die hij uit het water filtert. Daarvoor hebben ze flappen aan hun mond, die als een trechter het water de mond binnenleiden. Het water verlaat het lichaam weer via de kieuwspleten, nadat de voedseldiertjes eruit zijn gefilterd door kieuwzeefborstels. Het voedsel, dat bestaat uit kleine visjes en plankton, wordt daarna doorgeslikt. Ze zijn ongevaarlijk voor mensen. Manta’s filteren honderden liters water door hun lichaam per uur en eten wel 20-30 kilo zoöplankton (dierlijk plankton) per dag.

 

Plastic

Op het moment dat de manta’s langzaam naar boven komen, bemerk ik een klein stukje folie, waarschijnlijk van een ijsverpakking. De manta zwemt er recht op af en de verpakking blijft aan de ‘vleugel’ hangen. Na zo een tien meter schudt de manta zich heftig heen en weer en verlost zich van de plasticverpakking. Manta’s hebben een laag slijm op hun huid die hen beschermt tegen infecties. Aanraking met plastic kan schadelijk voor ze zijn.

 

Van schooltas naar vishuisje

Nog veel zorgelijker wordt het op het moment dat de manta’s naar de oppervlakte toe komen. Op de scheidslijn tussen twee stromingen in zee waar het plankton zich heeft verzameld, drijft een grote hoeveelheid plastic soep. Het is een verzameling van allerlei soorten afval: plastic bekertjes, rietjes, tassen, verpakkingen en zelfs een rugzak! Deze rugzak is een beschutting geworden voor kleine visjes die zich op deze manier af kunnen schermen van roofdieren. Al dit plastic heeft een verhaal en ik vraag me af van welk meisje deze schooltas ooit is geweest.

 

 

Nu al 150 miljard kilo plastic in zee

Voor de manta’s, die naar schatting al 3 miljoen jaar in de oceaan rond zwemmen, is plastic een relatief nieuw verschijnsel. Mensen zijn in de jaren 50 met industriële productie van plastic begonnen en in de afgelopen 20 jaar is er inmiddels meer plastic geproduceerd dan alle jaren daarvoor! We zijn met z’n allen dus een stuk meer wegwerpplastic gaan gebruiken, en een deel van dit plastic komt in zee terecht, naar schatting 8 miljard kilo per jaar. De schatting is dat er op dit moment al 150 miljard kilo plastic in de oceaan ronddrijft! Veel van dit plastic kan er honderden jaren over doen voordat het is afgebroken.

 

Zorgen over de manta’s en hun toekomst

Voor ons is plastic een mooi product, maar voor zeedieren is het dodelijk. Omdat de manta’s zoveel water filteren, krijgen ze ongetwijfeld ook plastic binnen. Hiervan kunnen ze stikken en uiteindelijk verhongeren. Het is diep triest om deze prachtige dieren te zien zwemmen door de plastic soep. De energie die ik normaal krijg van het zwemmen van manta’s is er niet. Ik maak me zorgen over hun gezondheid en toekomst. Hoe lang zullen ze hier nog rondzwemmen? Het is me meer dan duidelijk dat we actie moeten gaan nemen om er voor te zorgen dat plastic in de oceaan een uitzondering wordt!

Doe mee voor een plasticvrije zee!

Vincent Kneefel
Oceanenexpert WWF
Bekijk meer artikelen

Blijf op de hoogte

Ontvang inspiratie, duurzame tips, het laatste natuurnieuws van WWF én 10% korting in onze duurzame webshop (ca. 2 mails per maand).