WWF, Ark, onderwaterbeelden.nl
Emilie
Emilie Reuchlin-Hugenholtz
Noordzee-expert
19 juli 2021

Red het rif

Helaas is het nog steeds nog geen uitzondering anno 2021: de overheid die vernietigende activiteiten toestaat in beschermde natuurgebieden. En dat terwijl we geen natuur meer mogen verliezen als we af willen van het pad van vernieling, welke door de VN als een suïcidale oorlog is bestempeld. Op zee is de situatie vaak nog erger dan op land; zo ook voor onze Noordzee waar op dit moment geen enkel gebied effectief beschermd is. Qua oppervlakte heeft minder dan een half procent (ja, echt… <0.5%) daadwerkelijk enige vorm van bescherming gekregen.

Op de Noordzee hebben we een aantal beschermde zeegebieden die in een netwerk verbonden moeten worden. Die bestaan niet in het echt; alleen op papier. In werkelijkheid is niet één natuurgebied op de Noordzee vrij van schadelijke activiteiten. Sterker nog, doorgaan met bestaande schadelijke activiteiten zoals olie- en gaswinning en sleepnetvisserij is de norm. Zo ook in het Noordzeegebied de Borkumse Stenen, waar de minister van Economische zaken & Klimaat Stef Blok vergunningen wil verlenen aan de fossiele industrie.

Great Borkum Reef

De Borkumse Stenen is een uniek gebied dat ten noorden van de Waddeneilanden ligt en dat grensoverschrijdend is. Aan Duitse zijde noemen ze het Borkum Riffgrund, vanwege de belangrijke beschermde stenen riffen en andere kwetsbare en bijzondere leefgebieden. Het gebied is een thuis voor veel bedreigde soorten. Gaswinning in de Borkumse Stenen vernielt die leefgebieden en bedreigde diersoorten. Ook het oesterrif dat door ARK Natuurontwikkeling en ons met veel bloed, zweet, tranen en donateursgeld is hersteld zal niet gespaard blijven.

In 2018 zijn platte oesters en 3D geprinte zandstenen rifstructuren geplaatst en in dat jaar en de jaren erop volgend waren de resultaten positief: de oesters hadden het niet alleen overleefd; ze groeien, planten zich voort, larven en broedjes zijn waargenomen en een duidelijke riffunctie is in ontwikkeling. De riffen hier in de Borkumse Stenen zijn een kraamkamer voor veel soorten. Zo zag ik samen met andere duikers al op veel oesters dwerginktviseitjes afgezet en zagen we grote garnalen, anemonen en veel zachte koralen. Soorten die allemaal een rif nodig hebben om te kunnen overleven. ‘s Nachts zagen we er botervis in gele paaikleuren, mul en slapende klipvissen die een veilig plekje vonden in 3D- rifstructuren. 

Eén van de Borkumse stenen laat duidelijk de riffunctie zien. Deze steen is volledig begroeid met anemonen en sponzen en biedt een schuilplaats voor de kreeft.

Het Borkumse Stenen oesterrif – het eerste rif dat in de diepere Noordzee hersteld is - ligt in dit gebied van stenen riffen die ook een bron van biodiversiteit vormen. Het oesterrif en de stenen riffen worden afgewisseld met schelpkokerwormvelden en zandige zeebodems. Die mozaïek van leefgebieden zorgt voor relatief hoge biodiversiteit. In het gebied de Borkumse Stenen leven bruinvissen, koralen, anemonen, sponzen, kabeljauwen, parelduikers, platte oesters en andere beschermde en kwetsbare soorten. Gaswinning hier, midden op de riffen, zou een ramp zijn voor de natuur.

Het Wereld Natuur Fonds pleit al sinds 2007 voor bescherming van de Borkumse Stenen en de Nederlandse overheid heeft zich in 2017 eindelijk gecommitteerd aan bescherming van dit gebied. De overheid gaf ons ook in 2018 de vergunningen om de natuur in dit gebied te herstellen. Maar vervolgens heeft diezelfde overheid de bescherming een paar jaar uitgesteld, zodat eerst deze gasvelden onder de Borkumse Stenen nog leeggetrokken kunnen worden. En nu ligt er dus een voornemen van de overheid om de vergunningen te verlenen voor deze gaswinning.

Bezwaren

Er is zoveel mis met het plan van gaswinningbedrijf One Dyas dat ik er een boek over kan schrijven. Met de beperkte tijd die we hadden (enkele dagen om 2500 pagina’s aan Milieu Effecten Rapportages door te nemen) bleef het bij een zienswijze van iets minder dan 100 pagina’s. In onze zienswijze beschrijven wij hoe deze gaswinning natuurbeschermingswetgeving overschrijdt, hoe het in strijd is met akkoorden die de overheid ondertekend heeft, hoe de schadelijke activiteiten hoogstwaarschijnlijk het einde van het actief herstelde oesterrif betekenen, en hoe het zal bijdragen tot het verergeren van de klimaat- en biodiversiteitscrisis.

Kort samengevat gaat het hier om jarenlange geluidsoverlast boven en onder water, meer dan 16.000 ton afval lozen, het dumpen van zware metalen, seismische testen waardoor dieren onder water worden kapotgeblazen. En dat midden in beschermd zeegebied Borkumse Stenen en aangrenzend aan andere beschermde zeegebieden, zoals Natura 2000 gebied Noordzee Kustzone en de Waddenzee. En pal naast het oesterrif.

In 2015 maakte ik mijn eerste duik op de Borkumse Stenen en herhaalden we vanuit WWF de duidelijke oproep aan de overheid om dit bijzondere gebied te beschermen.

Wat de overheid wel goed doet is bedrijven telkens weer in staat stellen een plakje natuur af te schaven. Want, zo wordt beargumenteerd, het is toch maar een klein stukje ten opzichte van de hele Noordzee? De overheid is in overtreding van huidige wet en regelgeving maar verspeelt hiermee ook de kansen van deze en toekomstige generaties om het tij te keren.

Natuur is de beste klimaatbuffer

In plaats van oplossingen voor het beslechten van de klimaat- en biodiversiteitscrisis en de daarbij horende opschaling van natuurbescherming en actief natuurherstel, wil het Rijk gaswinning toe staan over de rug van zeldzame, kwetsbare, bedreigde en beschermde riffen. Nieuwe boringen, nieuwe platforms, kabels en pijpleidingen en nog meer uitstoot van broeikasgassen ten koste van natuur, terwijl natuur onze grootste vriend is in het tegengaan van klimaatverandering en het opvangen van de klappen van klimaatverandering. Dit is een dubbele mokerslag die we niet kunnen gebruiken anno 2021: het jaar dat nota bene de VN tot de decade of ecosystem restoration heeft uitgeroepen (omdat bescherming alleen niet meer genoeg zal zijn!).

Wie kan dit nog verkopen aan zijn of haar kinderen: een boorplatform op een rif bouwen? Het wordt tijd dat de Nederlandse overheid de afspraken op papier en wet en regelgeving omzet in daden. Het is tijd dat de minister van EZK de vergunning voor One-Dyas van tafel veegt en investeert in natuurlijke klimaatoplossingen zoals het herstellen van schelpdierriffen en beschermen van grote delen van de Noordzee. De zeebodem met rust laten en CO2 in riffen en zeebodems laten, in plaats van met grof geweld de atmosfeer in blazen.

Bij deze doen wij daarom een dringende oproep aan Minister Stef Blok: Red het Borkumse Stenen rif en geef One Dyas geen vergunning om hier naar gas te boren!

Wilt u onze oproep steunen? Dat kan!

  1. Tag @MinisterieEZK op social media in combinatie met #redhetrif
  2. Schrijf een brief naar Economische Zaken t.a.v. Minister Blok: Postbus 20401, 2500 EK Den Haag.
  3. Meld je aan voor WWF Toekomstkunde met je klas en volg de les over oesterriffen. Stuur je tekening naar Minister Blok van EZK en vraag hem de riffen te redden!
Emilie
Emilie Reuchlin-Hugenholtz
Noordzee-expert
Bekijk meer artikelen

Blijf op de hoogte

Ontvang inspiratie, acties, duurzame tips, het laatste natuurnieuws van WWF én 10% korting in onze duurzame webshop.