Martin Harvey / WWF

De grootste landdieren ter wereld

Elk jaar worden duizenden Afrikaanse olifanten gedood voor hun slagtanden.

  • Status: Kwetsbaar
  • Leeft vooral in Afrika
  • Opvallende grote oren

Afrikaanse olifant

Afrikaanse olifanten zijn ’de grootste landdieren ter wereld. Een mannelijke olifant wordt ‘de bul’, de stier genoemd. Hij kan wel 7,5 m lang worden en ruim 3 m hoog bij de schouder en 6 ton/6000 kilo wegen.

De slurf is een verlengstuk van de bovenlip en neus en wordt gebruikt voor communicatie en het hanteren en vastpakken van objecten, waaronder voedsel. Afrikaanse olifanten hebben twee tegenover elkaar liggende puntjes aan het einde van hun slurf, een soort vingers, in tegenstelling tot de Aziatische olifant, die er maar één heeft.

De slagtanden van een olifant zijn doorgegroeide snijtanden in zijn bovenkaak. Ze groeien zijn hele leven door. Daarom hebben oude dieren soms enorm lange slagtanden. Zowel de mannetjes als vrouwtjes van de Afrikaanse olifant hebben slagtanden, die ze gebruiken bij gevechten en bij het eten en graven naar water.

Het andere opvallende kenmerk van Afrikaanse olifanten zijn hun zeer grote oren, waardoor ze overtollige warmte kunnen kwijtraken.

Richard Barrett / WWF-UK

In de slurf van een olifant zitten 150.000 spieren en spiertjes. 

Wat is er aan de hand?

Ondanks een verbod uit 1989 op de internationale handel in ivoor worden (Afrikaanse) olifanten nog steeds intensief bejaagd door stropers. Hun ivoren slagtanden zijn het meest gewild, maar hun vlees en huid worden ook verhandeld. Elk jaar worden duizenden Afrikaanse olifanten gedood voor hun slagtanden. Het ivoor wordt vaak naar Azië gesmokkeld en daar tot beeldjes en sieraden bewerkt.

Daarnaast wordt het leefgebied van de olifant almaar kleiner en versnipperd door de aanleg van wegen, akkers en nederzettingen. De olifant kan niet meer gebruik maken van zijn oude trekroutes en komt steeds vaker in aanraking met mensen. En dat overleeft hij lang niet altijd.

Waarom is het belangrijk om de Afrikaanse olifant te beschermen?

De aanwezigheid van Afrikaanse olifanten helpt om geschikte leefgebieden voor veel andere dier- en plantensoorten in stand te houden. Eén op de drie boomsoorten in de bossen van Centraal-Afrika heeft olifanten nodig om zijn zaden te verspreiden en te laten ontkiemen. Olifanten spelen een doorslaggevende rol bij het vormgeven van hun leefgebied vanwege de enorme impact die ze hebben op factoren variërend van zoetwater tot bosbedekking.

WWF / James Morgan

Waardoor wordt de Afrikaanse olifant bedreigd?

  • 1

    Stoperij

    De populaties Afrikaanse olifanten zijn door de jacht sterk teruggebracht tot het huidige niveau van rond de 415.000. In een eeuw tijd is 90% van de olifanten in Afrika verloren gegaan. Dit grootschalige verlies en de dreiging dat de olifant in Afrika zou uitsterven leidde tot een verbod op de internationale handel in ivoor dat in 1990 van kracht werd. Desondanks was er ook in het eerste decennium van deze eeuw weer sprake van een ware stroperijcrisis, aangejaagd door de toegenomen vraag naar ivoor bij de groeiende middenklassen in Azië. Dit leidde tot torenhoge ivoorprijzen en een sterke toename van de stroperij door georganiseerde criminele bendes. Vooral de olifantenpopulaties in centraal en oostelijk Afrika waren doelwit van de stropersbendes, maar ook voorheen veilige grote populaties in het zuiden liepen risico. Het aantal olifanten dat wordt gedood voor hun slagtanden lijkt gelukkig af te nemen, maar nog steeds bedreigt stroperij de Afrikaanse olifant in zijn voortbestaan, vooral de bosolifanten in de regenwouden van centraal Afrika.

    Lees verder
  • 2

    Verlies en versnippering van leefgebieden

    Afrikaanse olifanten hebben minder ruimte om te zwerven dan ooit tevoren. Commerciële houtkap, plantages voor biobrandstoffen en mijnbouw vernietigen niet alleen leefgebieden, maar leggen ook afgelegen bossen open voor stropers. Armoede, gewapende conflicten en de ontheemding van mensen door burgerconflicten dragen ook bij tot verlies en versnippering van leefgebieden. Al deze factoren dwingen olifanten naar kleinere beschermde gebieden en belemmeren de vrijheid van olifanten om rond te zwerven.

    Lees verder
  • 3

    Conflicten tussen mens en olifant

    Naarmate leefgebieden kleiner worden en menselijke bevolking zich uitbreidt, komen mensen en olifanten meer met elkaar in contact. Waar boerderijen grenzen aan het leefgebied van olifanten of de migratiecorridors van olifanten blokkeren, komt schade aan gewassen en dorpen, of erger, regelmatig voor. Dit leidt tot conflicten die olifanten vaak verliezen.

    Lees verder

Wat doet WWF?

WWF biedt strategische en technische ondersteuning aan om de ​​toekomst van dit icoon van Afrika veilig te stellen.

WWF is actief in Centraal-, Oost-, Zuid- en West-Afrika en werkt met tal van partners en heeft tot doel levensvatbare populaties van bos- en savanneolifanten in ten minste 10 staten te behouden.

Het probeert dit te bereiken door projecten te ondersteunen die:

De bescherming en het beheer van olifanten verbeteren

door:

  • uitrusting en training te geven aan teams tegen stroperij;
  • de oprichting van nieuwe beschermde gebieden aan te moedigen en het beheer van bestaande beschermde gebieden te verbeteren;
  • samen met gemeenschappen programma's te ontwikkelen voor het beheer van wilde dieren die bijdragen aan het behoud van olifanten en tegelijkertijd voordelen bieden aan de lokale bevolking;
  • wetenschappelijk onderzoek naar populatiegroottes.

Illegale handel terugdringen

  • door trends in de illegale handel in olifantenproducten te volgen;
  • het doen van onderzoek om gegevens over binnenlandse ivoormarkten te monitoren;
  • en werken met het Wildlife Crime Initiative van WWF en TRAFFIC.

Capaciteit opbouwen binnen staten die verspreid liggen

  • door regeringen te helpen bij het opstellen van regionale en nationale strategieën voor het behoud van connectiviteit en grensoverschrijdende trekroutes voor olifanten;
  • capaciteit ontwikkelen om olifantenpopulaties te onderzoeken, te tellen en te monitoren;
  • training geven in ??;
  • en pleiten voor staten in het verspreidingsgebied om de wetgeving ter bescherming van olifanten bij te werken en uit te voeren.

Conflicten tussen mens en olifant verminderen

  • door natuurbeheerders en lokale gemeenschappen te trainen in het gebruik van effectieve instrumenten zoals het gebruik van elektrische hekwerken, chilibommen en early warning systemen;
  • en het verfijnen van huidige methoden op basis van wat het beste werkt in specifieke situaties.
  • Daarnaast helpen we mensen met zgn. conservation agriculture, een efficiënte manier van boeren die meer opbrengt op minder grond en dus meer bos voor olifanten over laat en conflicten vermindert.

 

 

 

Ondersoorten

WWF / Carlos Drews
Bosolifant
Bosolifant
Laura Hannusch
Savanneolifant
Savanneolifant
Lees meer over de mooie, maar kwetsbare savanneolifant.

Gerelateerde artikelen

Elephant Connection

Ruim baan voor olifanten

Voor de vele olifanten in de Kavango-Zambezi-regio (KAZA) in zuidelijk Afrika ziet het er gunstig uit: bij Sioma Ngwezi National Park in Zuidwest-Zambia blijkt een gebied vrije doorgang te kunnen bieden aan olifanten. Ze kunnen er vrij doorheen bewegen om van regio’s met een hoge olifantendichtheid naar streken te trekken waar meer ruimte, voedsel en water voor ze is. In een deel van Afrika waar zoveel olifanten zijn dat de natuur en mensen eronder lijden, is dat een zeer welkom bericht.

Meer info
Richard Barrett / WWF-UK

Reddingsplan grootste grensoverschrijdend natuurgebied in Afrika

Door klimaatverandering en menselijk handelen dreigt het unieke natuurgebied Kavango Zambezi in zuidelijk Afrika voorgoed verloren te gaan. African Parks, Peace Parks Foundation en het Wereld Natuur Fonds komen daarom met een reddingsplan om te voorkomen dat dit prachtige gebied verdwijnt.
Meer info
Lisa Dunn / WWF

Legale ivoorhandel discussiepunt tijdens CITES

Moet de handel in ivoor weer worden toegestaan? Deze vraag werd de afgelopen dagen behandeld tijdens de bijeenkomst van CITES, het internationale verdrag dat de handel in bedreigde plant- en diersoorten reguleert.
Meer info
Martin Harvey / WWF

Singapore verbiedt ivoorhandel vanaf september 2021

WWF juicht de aankondiging van Singapore om de binnenlandse markt voor ivoor te sluiten toe. Dit is een nieuw hoogtepunt in de reeks maatregelen die het land neemt ten aanzien van illegale handel in wilde dieren. Het verbod biedt geen ruimte voor uitzondering, waarmee het een van ’s werelds strengste maatregelen kan worden.
Meer info
Martin Harvey / WWF

Geplande dam in Zambiaanse Luangwa-rivier gaat niet door

Hoopvol nieuws uit Zambia: de regering heeft de plannen voor een enorme waterkrachtdam in de Luangwa-rivier stopgezet. Dat is goed voor de natuur én voor de mensen die er leven!
Meer info
James Suter / Black Bean Productions / WWF-US

Hervatting olifantenjacht in Botswana geen goed plan

In Botswana heeft een overheidscommissie het advies gegeven om de jacht op olifanten weer te hervatten. WWF vindt dit geen goed idee, en denkt dat er andere oplossingen zijn voor de overlast die de olifanten veroorzaken.
Meer info
Elephant Connection

Wat kan ik doen?

De natuur heeft jouw hulp nodig

Word donateur

Help mee door de natuur structureel met ons te beschermen voor een vast bedrag per maand. Je ontvangt hierbij een leuk welkomstcadeau. Samen kunnen we werken aan een prachtige wereld vól natuur!